M: Na początku chciałabym aby opowiedział pan o początkach organizacji. 
R: No więc powstanie Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży datuje się właściwie na lata 70-te… no – ubiegłego wieku – jakkolwiek by to nie zabrzmiało… Pierwsze grupy… tak zwane „studyjne” organizowane przez Akcję Znak Pokuty Służba dla Pokoju realizowały programy w Oświęcimiu w ramach tak zwanych „akcji pokutniczych”. Jednym z wielu prowadzących te grupy był Volker von Törne – wtedy referent do spraw wschodnich właśnie w Akcji Znaku Pokuty i on jako pierwszy – poeta niemiecki, który jako pierwszy sformułował pomysł zbudowania w Oświęcimiu domu, gdzie – zwłaszcza Niemcy i Polacy – będą mówić o trudnej przeszłości tego miejsca ale z tą taką perspektywą na teraźniejszą… na teraźniejszość i przyszłość. Więc on… jemu przypisuje się sam pomysł na powstanie tej instytucji ale ten pomysł znalazł dużo sprzymierzeńców po polskiej i niemieckiej stronie a w ten, w ten proces włączyli się też byli więźniowie – trzeba to podkreślić, że to wszystko się działo w latach 80-tych, no więc jeszcze przed zmianami demokratycznymi w Polsce, więc ten… to co dzisiaj wydaje się być oczywiste, w tamtym czasie było bardzo politycznie tez skomplikowane. W efekcie jego zabiegów i wielu osób w obszarze… z obszaru Akcji Znaków Pokuty została zorganizowana zbiórka pieniędzy po stronie niemieckiej – kraje związkowe, Volkswagen, indywidualni sponsorzy zbierali pieniądze, by w Oświęcimiu zbudować Dom Spotkań. Miasto Oświęcim udostępniło dwa hektary terenu, więc w tym sensie jest to polsko – niemiecki projekt i no… zaczęto zastanawiać się nad koncepcją architektoniczną oraz nad działalnością merytoryczną. Było bardzo dużo sceptycyzmu też po niemieckiej stronie – czy rzeczywiście taki dom, który miał pełnić też funkcję – nazwijmy to: pojednawcze – dobrze jest zlokalizować właśnie w Oświęcimiu, czy nie lepiej byłoby go na przykład gdzieś w Zakopanem albo gdzieś w Beskidach… Była obawa, że to sąsiedztwo obozu może Stanowic zbyt duże obciążenie dla otwartości rozmów, że tutaj jednak ten ciężar historii jest zbyt mocny i wtedy – nie po raz pierwszy ale w sposób rozstrzygająco ważny – zabrali głos byli więźniowie. Oni powiedzieli, że jeśli mówimy o polsko – niemieckim… że jeśli chcemy mówić o polsko – niemieckim pojednaniu i o pewnego rodzaju katharsis to… to… ten proces powinien się odbywać się tu w Oświęcimiu, że nie można przejść obok tego tematu i to było właściwie rozstrzygająco ważne. Tu już muszę mówić dużym skrótem, zostały zebrane po stronie niemieckiej pieniądze, niemiecka firma w przeciągu pół roku zbudowała… zbudowała ten obiekt, który w tamtym czasie był pod względem architektonicznym… standardem… no… pewnie dwie dekady do przodu… i dom został… ponieważ niemiecka organizacja potrzebowała polskiego partnera więc… został… przez polską stronę jej przedstawione biuro „Juwentur” jako młodzieżowa… młodzieżowa organizacja, która tym domem zarządzała przez pierwszych dziewięć lat działalności. Dom został otwarty siódmego grudnia 1986 – go roku, w oficjalnym otwarciu brał udział ówczesny premier Rakowski, minister do sportu – wtedy Aleksander Kwaśniewski, ze strony niemieckiej to była Rita Süssmuth, późniejsza przewodnicząca niemieckiego Bundestagu, bardzo wielu prominentnych polityków – Hans van Vogen, wszyscy możliwi i niemożliwi ważni tego świata – niemożliwi oczywiście w cudzysłowie - i… czyli od grudnia dom rozpoczął swoją działalność… w tym czasie… od tego czasu była zrealizowana… dwie trzecie tego projektu architektonicznego, czyli dwa domki mieszkalne na sześćdziesiąt miejsc i część sal seminaryjnych, budynków administracyjnych, natomiast zainteresowanie realizacją programów było bardzo duże i oprócz organizacji tak zwanych „podróży studyjnych” od samego początku utworzony tutaj dział programowy realizował własne seminaria i przedsięwzięcia… warsztatów fotograficznych, historycznych, teatralnych – i to była jak gdyby jedna działka, druga to grupy zwłaszcza niemieckie – w tamtym czasie to było dziewięćdziesiąt procent grup niemieckich. To były te grupy, które przyjeżdżały tutaj na cztery do sześciu dni, by w ciągu tych dni zapoznać się z historią obozu Auschwitz 1. Birkenau w ramach… dla nas ważne było też miasto Oświęcim, dla wielu to było odkrycie, bo kojarzyli, że Oświęcim to Auschwitz i tylko obóz, to było spotkanie z byłym więźniem, to było studiowanie archiwaliów, to był wyjazd do Krakowa, jeśli było zapotrzebowanie, to również w góry, żeby pokazać też bieżącą Polskę i też staraliśmy się, czy starali się nasi poprzednicy zorganizować też spotkanie z młodzieżą polską, żeby to nie było tylko… zawężone do kwestii historycznych i problemu narodowego socjalizmu. 
M: A sama fundacja? 
R: Powstała. Dom powstał, tak jak powiedziałem w 1986 – tym roku i przez dziewięć lat był kierowany przez „Juwentur”. W roku 93 - im został on przekazany miastu Oświęcim i przez okres półtora roku był zakładem budżetowym miasta, nie dziewięć lat, przez osiem lat właściwie był przez „Juwentur” zarządzany… później był… zakładem budżetowym miasta, a w 94 – tym roku została założona Polsko – Niemiecka Fundacja na Rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży, która rzeczywiście rozpoczęła swoją działalność w 95 - tym roku. I w tym momencie zostało powołane, znaczy wcześniej było kuratorium polsko – niemieckie, ale jak już powstała fundacja, więc… wtedy dwunastu Niemców – przepraszam: piętnastu Niemców i piętnastu Polaków utworzyło Radę Fundacji, czyli najważniejsze gremium, Zarząd polsko – niemiecki: dwóch Polaków, dwóch Niemców i Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży, który był „zakładem” fundacji by realizować cele statutowe fundacji. 
M: Dobrze. Proszę mi teraz o celach opowiedzieć. Jakie były na początku cele? 
R: Więc cele właściwie się nie zmieniały i nie zmieniają. One zostały sformułowane – ja pani dam jakąś preambułę albo materiały, które mówią o misji domu – zadaniem instytucji jest utrwalanie historii tego miejsca i rozwijanie koncepcji pedagogicznej: „Oświęcim jako miejsce nauki” czyli w oparciu o rzetelny przekaz historii tego miejsca jest próba… z jednej strony… z jednej strony… gruntownej analizy tego, co miało miejsce tutaj przed sześćdziesięciu laty – wtedy przed pięćdziesięciu laty – również z podjęciem się zadania aktualizacji przesłania z Auschwitz na bieżące tematy interesujące młodych ludzi, a więc wszystkie przejawy łamania praw człowieka, problemy antysemityzmu, problemy stereotypów i uprzedzeń, kwestia… skrajnej prawicy czy wszystkich tych elementów, które mniej lub bardziej, pośrednio lub bezpośrednio mają swoje źródło w przesłaniu Auschwitz. 
M: Proszę powiedzieć – czy napotykali państwo jakieś bariery? 
R:… to znaczy myślę, że tutaj można mówić o różnego typu barierach. Pojawienie się nowej instytucji w… w… krajobrazie Oświęcimia, pewnie na początku wywoływało pewną… może nieufność, w końcu dosyć duża ilość – zwłaszcza Niemców – tu powtarzam, że na początku ten dom był w jakimś sensie niemieckim domem, był tak postrzegany tutaj zewnętrznie, a później dom się intenacjonalizował i teraz mimo, iż cały czas – to jest około sześćdziesięciu procent – czyli największa ilość jest… uczniów, studentów, dorosłych z Niemiec, to mamy w tej chwili gości z osiemnastu krajów, a więc dom w tym najlepszym tego słowa znaczeniu się zinternacjonalizował… To świadczy też o pewnej uniwersalności przesłania z Auschwitz, więc w pierwszych latach przeszkody były tego typu, że… że nowa instytucja musiała tutaj zafunkcjonować w oświęcimskiej rzeczywistości i myślę, że potrzebowała parę lat aż została tutaj zaakceptowana i myślę, że nie do końca… - to jest oczywiście ocena być może jednostronna – nie od samego początku dom otwierał się na miasto Oświęcim, znaczy realizując swoje programy nie od razu stał się częścią miasta, stąd trochę było pewnej rezerwy albo pewnej nieufności, stąd – no ja mogę powiedzieć na okres, w którym ja tutaj pracuję – od czternastu lat – i nie dlatego, że ja jestem no… tutaj urodzonym… i z jakichś tam lokalno – patriotycznych względów, podejmujemy działania otwarcia instytucji na zewnątrz, więc oprócz tej działalności pedagogicznej, która jest naszą misją i naszym zadaniem, no prowadzimy działalność wystawienniczą, koncertową, szkoleniową, więc tutaj i wieczory poezji i koncerty, i dzień otwartych drzwi, i spotkania… salon poezji, wieczory filozoficzne… to oznacza, że dom stał się częścią krajobrazu Oświęcimia rozumianego jako centrum kultury – oczywiście w pewnej… w pewnych ograniczeniach, jakie narzuca charakter instytucji. 
M: Czy mógłby pan powiedzieć coś jeszcze na temat konkretnych działań, które państwo podejmują? 
R: Tak. Więc jeśli chodzi o tą pedagogikę to nasze działania się … można zaszeregować do dwóch albo trzech obszarów – trzech obszarów. Ja też pani dam trochę materiałów, łatwiej będzie pani nawet je uporządkować… To jest, w obszarze pedagogiki jest to planowanie i realizacja podróży studyjnych, tych podróży mamy około stu osiemdziesięciu w ciągu roku – to się przekłada na… no prawie dwadzieścia tysięcy udzielonych noclegów, ponieważ te pobyty trwają między cztery dni a osiem – to jest uśredniona ilość dni realizacji programu, ale są grupy, które realizują dwutygodniowe programy u nas. W ramach tej podróży… tych podróży studyjnych są stałe punkty, o których już mówiłem, a więc zwiedzanie obozu, studiowanie archiwaliów, rozmowa z byłym więźniem, wizyta w Krakowie na Kazimierzu, rozmowa z autorytetami, spotkanie z młodymi ludźmi…. Tematy też są pogłębione, w zależności od zainteresowania grupy. Czasem jest to problem eksperymentów medycznych, czasem jest to… dzieci Auschwitz… ruch oporu… w zależności od zainteresowania grupy i ich oczekiwań. Druga działka to są nasze własne seminaria, których realizujemy no prawie trzydzieści w roku i one… można podzielić na seminaria historyczne i działania warsztatowe oraz szkolenia dla nauczycieli i multiplikatorów. Trzecia działka to jest ta działalność kulturalno – społeczna, nazwijmy to i tutaj instytucja jest klasycznym przykładem instytucji obywatelskiej, to znaczy dziesięć wystaw, z których tylko dwie albo trzy są wystawami historycznymi albo merytorycznymi – no to jest prezentacja no… sztuki – w tej chwili wczoraj otworzyliśmy na przykład wystawę dzieci ze szkolnego ośrodka… Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego, a więc dzieci niepełnosprawne, mamy w tym roku… planujemy wystawę Edwarda Dwurnika – jednego z najbardziej znanych twórców współczesnych. Ostatnio zwinęliśmy wystawę, którą mieliśmy z BWA z Bydgoszczy, poświeconą prawom człowieka – grecka wystawa, grecka wystawa ale to było dwunastu artystów z całego świata od Iranu… W ramach tych działań pro – społecznych realizujemy od dziesięciu lat „Festiwal Kultur” pod hasłem „Dzień Otwartych Drzwi”, gdzie przedstawiamy kraje, z którymi łączyły lub łączą nas bliskie kontakty, więc była tu prezentowana i RPA, i Japonia, Francja, dzień hiszpański, ostatnio był dzień litewski – to są jedne z największych przedsięwzięć kulturalnych dla miasta, w których bierze udział parę tysięcy osób. To są wystawy, to są… to są koncerty, to jest prezentacja dorobku kulturalnego danych krajów, to jest jedzenie, to jest cały dzień, który jest olbrzymim, szerokim logistycznym takim wyzwaniem dla nas. To są… to jest krakowski „Salon Poezji”, który od sześciu lat tutaj funkcjonuje, to są spotkania z filozofią, to jest… koncerty – to jest spektrum od jazzu poprzez rap, poprzez… jeżeli jest takie zapotrzebowanie na klasyczną muzykę… to są te działania w obszarze kultury. 
M: Teraz chciałam zapytać o to czy wie pan dlaczego wybrano taką formę prawną? Dlaczego fundacja a nie na przykład stowarzyszenie? 
R: No to trzeba patrzeć… historycznie w tamtym momencie… myślę, że… powstanie fundacji w 94 - tym roku i rozpoczęcie od 95 – go roku było… optymalnym wyjściem jeśli chodzi o stworzenie przedsięwzięcia polsko – niemieckiego… na warunkach prawnych polskich i w tym momencie konstrukcji fundacji wydała się… najrozsądniejsza, ponieważ wiadomo było, że będziemy musieli się sami utrzymać – tu nie było żadnego kapitału założycielskiego. To nie jest fundacja w tym takim rozumieniu, że fundacja to jest dobry wujek, który - nie wiem - wpompuje pieniądze a…i… robi się pewnym programem… my tylko realizujemy to, na co zarobimy, a zarobimy prowadząc działalność gospodarczą, więc to była konstrukcja fundacji z zakładem fundacji, jakim jest Dom Spotkań Młodzieży, który prowadząc działalność noclegową, gastronomiczną czy przyjmując tu sto osiemdziesiąt grup lub realizując własne seminaria generuje przychody, dzięki którym można realizować programy. Więc, myślę, że z perspektywy historycznej obecnej to była chyba najkorzystniejsza konstrukcja prawna. 
M: Z tego co wiem, fundacja nie jest członkiem koalicji ani federacji. Tak? 
R: Byliśmy przez wiele lat członkiem… jak to się nazywało… Federacja Polskich Domów Spotkań Młodzieży ale ta federacja się… rozpadła, więc nie jesteśmy jej członkiem. 
M: A jeżeli chodzi o status organizacji pożytku publicznego? 
R: Nie, nie wprowadziliśmy. 
M: A będą państwo się starali? Albo rozważali państwo taką opcję? 
R: Rozważaliśmy, ale już nie pamiętam jakie elementy zadecydowały o tym, że nie podjęliśmy tutaj działania. Już byliśmy bardzo… myślę, że to było… jakaś przeszkoda przy formalnych sprawach związanych z aplikacjami – już nie potrafię… to bardziej formalno – prawne rzeczy niż… niż inne, przy czym, tu trzeba powiedzieć, że został założony… niemieckie stowarzyszenie wspierające na rzecz MDSMu, gdzie staramy się, ale to jest dopiero w fazie początkowej, pozyskiwać od indywidualnych osób jakieś dotacje – symboliczne czy datki, które pozwolą niemieckiej stronie robić odpisy z tych dotacji, ale to są na razie kwoty… śmiesznej wielkości, nie mają wpływu na nasz budżet. 
M: Jeżeli chodzi o fundatorów, to to były… 
R: Fundatorem jest Akcja Znak Pokuty oraz Miasto Oświęcim. 
M: Czyli instytucje. 
R: To były instytucje – oczywiście. Akcja Znak Pokuty to jest organizacja, która została założona w 1954 – ym roku, taka wiodąca instytucja działająca na rzecz nie tylko polsko – niemieckiego pojednania ale… niemiecko – europejskiego a nawet poza europejskiego pojednania i w momencie założenia fundacji, w 54 – ym roku fundatorzy no… zakładając włożyli dziesięć milionów złotych ale to było niestety dziesięć milionów starych złotych, to oznaczało… po niecałe tysiąc złotych każda ze stron… więc… fundacja działa de facto bez kapitału założycielskiego, aczkolwiek do fundacji zostały wniesione aportem… no pomieszczenia, teren ze strony miasta… teren i to co zostało zbudowane zostało wcześniej – po rozwiązaniu umowy z „Juwenturem” przekazane miastu za symboliczną złotówkę, czyli miasto jak gdyby nam zwróciło to, co dostało i my jesteśmy dzierżawcą de facto. Fundacja… my działamy na majątku miejskim. 
M: Chciałam teraz zapytać - ilu jest pracowników etatowych? 
R: Trzydziestu czterech pracowników jest. 
M: To są wszystko etatowi pracownicy? 
R: Wszystko etatowi. 
M: A czy oprócz tego są jacyś stali współpracownicy? 
R: Tak, oczywiście, pracują też wolontariusze – właściwie czterech – dwóch Niemców… trzech Niemców i jeden Austriak, natomiast współpracujemy z bardzo dużą instytucją w Niemczech… na bazie albo honoraryjnej przy konkretnych projektach… natomiast etatowo to jest trzydzieści cztery… to oscyluje między trzydzieści trzy a trzydzieści sześć – redukujemy ze względu na… na trudną sytuację, która jest. 
M: Interesują mnie organy fundacji. Jak funkcjonują i jak podejmowane są decyzje? 
R: Najważniejszym gremium jest Rada Fundacji na Rzecz MDSM, która w początkowej fazie liczyła trzydzieści osób – piętnastu Niemców, piętnastu Polaków, lat temu chyba trzy została zredukowana do dwudziestu czterech czyli do dwunastu Niemców, dwunastu Polaków… współprzewodniczącym jest Niemiec i Polak, którzy zmieniają się co roku w przewodnictwie, w Radzie, Rada obraduje dwa razy do roku, ona wyznacza plany, zatwierdza plany finansowe, daje absolutorium dla Zarządu, wyznacza kierunki, czyli… no… ma charakter właśnie tej… Rady. W ramach tej Rady jest… działa Komisja Rewizyjna oraz Komisja Programowa, jako dwa ciała stałe, statutowe – i to jest to gremium, którym jest Rada Fundacji. Drugim gremium jest… jest Zarząd Fundacji – dwóch Niemców i dwóch Polaków i też… przewodnictwo jest… zmienia się – raz Polak, raz Niemiec… i później, pod Zarządem jest cała struktura Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży, którego jestem dyrektorem, są cztery działy: dział księgowości, dział programowy – zwany pedagogicznym lub pedagogiczno – programowym, dział żywienia i dział administracyjno – techniczny. I to jest ta… trzydziestu czterech pracowników… Jeśli chodzi o kompetencje wykonawcze to te kompetencje pozostają po stronie Zarządu, czyli tej czwórki osób, które no… właściwie upoważniłyby mnie jednoosobowo do prowadzenia… do zarządzania domem, czyli innymi słowy ja realizuję jak gdyby decyzje zarządu, mając kompetencje zarządu zwykłego – tak to się chyba określa formalnie. 
M: A czy są jakieś formalności związane z podejmowaniem decyzji? 
R: No to znaczy… Zarząd obraduje na swoich posiedzeniach, na posiedzeniach zarządu, i wynikiem posiedzeń zarządu są… analiza bieżącej sytuacji i… podejmowane… ważne decyzje strategiczne podejmuje Zarząd – w porozumieniu ze mną, natomiast jako dyrektor realizuję zadania określone przez Zarząd. W tym sensie, no nie ma… nie ma tutaj jak gdyby miejsca na problemy z podejmowaniem Zarządu. Jeżeli zarząd wypracuje jakąś koncepcję, czy podejmie jakieś działania, ja jestem zobowiązany to działanie realizować – za pomocą moich pracowników. 
M: A czy sugestie „z dołu”, głosy „z dołu” brane są pod uwagę? Chodzi mi o takich szeregowych pracowników, czy wolontariuszy. 
R: Nie… to chcę powiedzieć, że tutaj jest bardzo – mimo iż ja tak pani przedstawiłem tą strukturę – to… to… te relacje są jednak bardzo spłaszczone… po pierwsze – charakter sam instytucji odrzuca jak gdyby ideologicznie jakąś taką przesadną hierarchię, hierarchizację relacji. Dział Programowy ma bezpośrednio wpływ na… na kształt realizowanych tutaj misji, bo to przecież oni go realizują, więc nie ma czegoś takiego, że dwóch Niemców, dwóch Polaków wyznacza kierunek… to między… jest prowadzony na bieżąco dialog – przy ustalaniu planów na przyszły rok, to jest decyzja podejmowana kolegialnie. W ramach Rady Fundacji też są osoby – pedagodzy, specjaliści, którzy też pewne rzeczy oczywiście sugerują, w tym najlepszym znaczeniu słowa, jeżeli mamy komisję programową w ramach Rady Fundacji to oni się spotykają dwa razy w roku z działem programowym, by z nimi porozmawia, wsłuchać się w ich oczekiwania, by później no wyznaczać te takie kierunki… kierunki główne. W ramach współpracy z ochotnikami i regularnych spotkań, oczywiście wsłuchujemy się w ich głosy, często korzystając z… ich sugestii, więc w tym sensie można powiedzieć o… pewnym demokratycznym sposobie realizacji… realizacji podejmowanych tutaj decyzji. 
M: Teraz chciałabym zapytać o kontakty państwa organizacji z innymi organizacjami. Chodzi mi o wymiar najbardziej lokalny – poziom miasta, gminy i później coraz dalej. 
R: Zaczynając tutaj od lokalnego podwórka strategicznym naszym partnerem jest Państwowe Muzeum. 
M: A jeżeli chodzi o organizacje pozarządowe? 
R: To znaczy… organizacje pozarządowe… blisko współpracujemy z Centrum Dialogu Modlitwy oraz z Żydowskim Centrum Edukacyjnym – to są nasi niejako naturalni partnerzy, ponieważ zajmują się problematyką historyczną i pedagogiczną. Mamy dobre relacje z miastem, chociażby dlatego, że miasto jest naszym fundatorem i każdy z fundatorów, czyli i Akcja Znaków Pokuty i Służba Pokoju w tej dwunastce Polaków, dwunastce Niemców ma swoje pięć miejsc, które…z których desygnuje osoby do Rady Fundacji. Również z powiatem mamy dobre relacje, to się z resztą przejawia, że przy niektórych realizowanych programach aplikujemy i otrzymujemy wsparcie przy działaniach – zwłaszcza tych kulturalnych, adresowanych do mieszkańców Oświęcimia. A poza tym no… współpracujemy z dużą ilością no małych stowarzyszeń, na przykład artystycznych, dzieci niepełnosprawne, którym udostępniamy swoje wnętrza na realizację ich programów, wystaw… nasi wolontariusze… bardzo bliska jest też ze szkołami, to znaczy to jest jakby nasz naturalny partner, jako też… stąd rekrutujemy młodzież, która się spotyka z Niemcami, czy z młodzieżą międzynarodową podczas naszych projektów. Merytorycznym partnerem jest oczywiście Państwowe Muzeum, na terenie którego realizujemy nasze programy, to jest w ogóle oczywiste… zwiedzanie obozu jest częścią podstawową realizacji programu, dobre są też relacje z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową i tutaj studenci biorą udział w naszych programach, ta… działalność się też intensyfikuje, ta współpraca. 
M: Czy może pan powiedzieć, że otrzymali państwo kiedyś pomoc od jakiejś organizacji pozarządowej? W wymiarze lokalnym. 
R: Co znaczy… dostaliśmy na przykład nagrodę w ubiegłym roku Pro Publico Bono i to był rzeczywisty wymiar finansowy, natomiast… ponieważ jesteśmy sami… instytucją pozarządową, to… oczywiście aplikujemy do Polsko – Niemieckiej Współpracy Młodzieży – oni nas wspierają, znaczy nie wspierają nas instytucjonalnie, oni wspierają nasze programy. W tym sensie od nich dostajemy pieniądze, natomiast tutaj lokalnie nie mamy od kogo, do kogo się zwrócić o pieniądze. Z samorządu to są małe kwoty… można podkreślić... na realizację programów kulturalnych dla Miasta Oświęcimia… natomiast oczywiście składamy wnioski do niemieckich fundacji działających w Polsce albo do... do… Urzędu Marszałkowskiego, no ale to są już te struktury samorządowe. 
M: Proszę mi powiedzieć, co pan rozumie przez „współpracę pomiędzy organizacjami”? Gdyby mógł pan ją jakoś zdefiniować. 
R: Mówimy o… pozarządowymi organizacjami? 
M: O pozarządowych, tak. 
R: No więc… bierzemy od paru lat udział w tej… bardzo dobrych chyba… inicjatywie, czyli prezentacji organizacji pozarządowych w Oświęcimiu – kiedyś robiło to oddzielnie miasto, oddzielnie powiat, od dwóch lat chyba robią już to wspólnie i tam się prezentujemy wraz… nie wiem, chyba z setką instytucji, która działa na terenie Oświęcimia. Natomiast, no… działamy przy konkretnych projektach, jeżeli robimy festiwal filmowy poświęcony prawom człowieka to albo… nie wiem, jakiś klub filmowy, jakieś stowarzyszenie u nas… stowarzyszenie europejskie przy jakiejś szkole… udzielamy im naszej dobrej infrastruktury, naszych pomieszczeń, busów – robimy to najczęściej nieodpłatnie, natomiast specyfika naszej instytucji ze względu na temat… nie pozwala nam jak gdyby współpracować ze wszystkimi, mamy też świadomość, że tutaj, na tym terenie jesteśmy… chyba największą nawet instytucją… najprężniej działającą i współpracujemy przy konkretnych projektach, konkretnych zadaniach jeśli taka potrzeba istnieje – Oświęcimskim Centrum Kultury, chociaż to nie jest organizacja pozarządowa, to jest zakład… budżetowy… miasta. Natomiast współpracujemy bardzo dobrze ze Stowarzyszeniem Romów Polskich – zrobiliśmy kilka wspólnych projektów. Przy wystawach często partnerami są stowarzyszenie pozarządowe na przykład ze Stowarzyszeniem na Rzecz Ziemi Oświęcimskiej robiliśmy chyba dwa albo trzy projekty wystawiennicze, wystawy były u nas prezentowane, wspieraliśmy też merytorycznie te… te instytucje. Tak można… przytoczyć chyba przykłady. 
M: Proszę powiedzieć - co byłoby według pana kluczem do dobrej współpracy – między organizacjami? 
R: No myślę, że uporządkowanie… uporządkowana przejrzystość w zakresie… w zakresie działań pozarządowych i… ja nie chcę oceniać czy jest to robione teraz w sposób należyty czy nie, wiem, że miasto koordynuje pewne działania i myślę że to robi dobrze. Jest tylko pytanie czy… no… kto… czy ta współpraca rzeczywiście między pozarządowymi instytucjami jest taką no… najlepszą z możliwych form. Ja jestem przekonany, że bardziej mariaż z instytucjami bądź samorządowymi bądź z biznesem jest tą optymalnym rozwiązaniem, bo mniej lub bardziej jednak ngo’sy cierpią na sierocą chorobę i… czują się w jakimś stopniu często osamotnieni i pojawia się jak zwykle problem finansowy, więc jeżeli dwie albo trzy instytucje nie mają pieniędzy, więc ich grupowanie się nie do końca zawsze ma sens, więc wydaje mi się, że optymalnym rozwiązaniem jest współpraca organizacji pozarządowych bądź z samorządem, bądź z biznesem… który pomoże zrealizować pomysły ngos’ów. 
M: Mógłby pan jeszcze ten wątek rozwinąć? 
R: No mogę oczywiście rozwinąć – to oznacza, że jeżeli w Oświęcimiu działa – nie wiem… no bardzo dużo tych instytucji, to… oczywiście przy pewnych projektach pracujemy merytorycznie ale my dobrze wiemy, że żeby zrealizować projekt, trzeba mieć na to środki. O środki można aplikować do… do… na różne programy i granty i pewnie cześć… my również w ten sposób realizujemy swoją, swoją misję, co jednak…no trafia na pewnego rodzaju ograniczenia, sama… sama aplikacja nie daje gwarancji otrzymania pieniędzy, te aplikacje są najczęściej dosyć skomplikowane, nie dają pewności, że się… że się dany projekt zrealizuje, stąd wydaje się wręcz optymalne nawiązać kontakty z… biznesem i… przekonać, że cele, które przyświecają naszej instytucji są tożsame albo ważne i społecznie ważne i w ramach poczucia obywatelskości… przekonać osobę, bądź firmę, która dysponuje środkami by dany projekt zrealizować. 
M: Jeszcze chciałam wrócić do tych organizacji, które pan wymienił. To jest Centrum Dialogu… 
R:… i Modlitwy… 
M: Żydowskie Centrum Edukacji, Stowarzyszenie Romów i jeszcze wynotowałam Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Oświęcimskiej. Te organizacje pan wymienił. 
R: Tak. 
M: Czy ja mogę przyjąć, że to jest prowadzenie wspólnych inicjatyw? 
R: Wspólnych… tak, można powiedzieć – dokładnie. W każdej z tych instytucji zrobiliśmy kilka, czasem kilkanaście wspólnych projektów. 
M: A czy wymienianie informacji? 
R: Również, tak. Po pierwsze informujemy się, zapraszamy się nawzajem, tak że tutaj jest pełna przejrzystość. Może akurat w ostatnim czasie ze Stowarzyszeniem na Rzecz Ziemi mniej… wtedy intensywność tych projektów z nimi była parę lat temu, w tej chwili intensywniej współpracujemy z Centrum Dialogu, tak że tutaj nie ma… wiadomo, że… z kimś się przy jakimś projekcie intensywniej… nie można równocześnie wszystkie kontakty pielęgnować na odpowiednim poziomie. 
M: A czy jest coś takiego jak uzgadnianie wzajemnych przedsięwzięć? 
R: Raczej nie. 
M: A udzielanie pomocy? Nie chodzi o pomoc finansową. 
R: Zdecydowanie tak. Logistyczna pomoc tak… z każdą z tych organizacji… (dzwoni telefon, wyłączam dyktafon). 
M: Czy może pan określić jak często współpracują państwo z tymi organizacjami? Na przykład Centrum Dialogu i Modlitwy. 
R:… 
M: Regularnie, od czasu do czasu… 
R: Trzy razy w roku powiedzmy, no… nie wiem czy to jest od czasu do czasu czy to jest regularnie… 
M: To jest regularnie jeżeli co roku. Tak? 
R: Co roku, tak, zdecydowanie, to proszę, tak co roku. 
M: A od kiedy? 
R: No myślę, że od sześciu, siedmiu ostatnich lat… znaczy zawsze… 
M: 2002 
R:… wystawa albo katalog… tak, tak… podobnie z… 
M: Centrum Edukacji? 
R: Zdecydowanie. 
M: Też od 2002 – go roku? 
R: Tak, tak. 
M: I też, jeżeli chodzi o tą regularność… 
R: Raz do roku to na pewno a czasem dwa razy… to jest… z każdą instytucją inaczej. Ze Stowarzyszeniem na Rzecz Ziemi rzadziej te… były kiedyś intensywniejsze kontakty, ostatnio trzy lata chyba nic nie robiliśmy wspólnie ale z Romami robimy co roku coś na przykład… z Romami tak, tylko ze Stowarzyszeniem na Rzecz Ziemi nie… w tej chwili nie robimy… 
M:… od czasu do czasu… 
R: Od czasu do czasu – tak. 
M: Ale generalnie są państwo w kontakcie tak? 
R: Tak, tak, oczywiście… 
M: Gdyby mógł pan w przybliżeniu określić rok – odnośnie współpracy ze Stowarzyszeniem Romów. 
R: Od kiedy? 
M: Tak. 
R: No spokojnie od 2000 – go roku. 
M: I Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Oświęcimskiej. 
R: Tak jak mówię, no bardziej… bardziej pewnie tam od 98 do 2004, 2005 – w tamtym okresie, a ostatnio nie robiliśmy żadnych projektów; Gdybym sobie przypomniał tych stowarzyszeń byłoby więcej bo jest na przykład Stowarzyszenie jakieś Bratnich Serc… jest też taka, którzy u nas robią jedną wystawę w roku… dajemy… jakiś tam… wspieramy ich naszymi busami, jest stowarzyszenie… to się nazywa „Zeus” ale to też ma jakaś tam inną nazwę, czyli instytucje, które pracują z dzieci, bądź niepełnosprawnymi… Teraz szukam jeszcze w pamięci, zastanawiam się… no powiedzmy tyle tak. Tutaj mówimy o lokalnych bo stowarzyszeń zewnętrznych to jest bardzo dużo. 
M: A jeśli chodzi o cztery organizacje, które wymienił pan na początku – Centrum Edukacji, Centrum Dialogu, Stowarzyszenie Romów, Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Oświęcimskiej – czy może pan je ułożyć ze względu na intensywność i częstość kontaktów? 
R: Myślę, że jednak Żydowskie Centrum, później Centrum Dialogu, później Centrum Romskie i Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi. 
M: Dobrze. Czy może pan określić tą współpracę jako stałą czy przypadkową? 
R: Nie, zdecydowanie stałą, tak. To są ważni nasi partnerzy. 
M: Może pan powiedzieć, co decyduje o tym, że ta współpraca jest stała? 
R: Tak. To jest jakby zbieżność celów, renoma tych instytucji, profesjonalizm osób, które tam pracują, no i myślę pewien rodzaj uzupełniania się wzajemnego przy…wszystkie kryteria są ważne przy tej współpracy. 
M: Jeżeli chodzi o współpracę – kto zainicjował tą współpracę? 
R:… To znaczy… 
M: Jak to bywa? Czy jest jakaś prawidłowość? 
R: Nie, to znaczy tutaj jest pełna otwartość i myślę, że tutaj jest pełne… pełne partnerstwo. To znaczy ktoś ma pomysł, przychodzi i zaprasza do współpracy. Trudno mi powiedzieć, kto był inicjatorem, najczęściej jakby potrzeba wymusza – ktoś ma jakiś zamysł i potrzebuje do tego współpracy, składa propozycję, ona jest podejmowana. Tak że myślę, że tu są partnerskie i nie chcę powiedzieć, że myśmy byli inicjatorami… myślę, że po równo, że to się rozkłada dosyć symetrycznie. 
M: Czy dobrze rozumiem – ta współpraca jest czymś pozytywnym? Nie ma żadnych negatywnych stron? 
R: Zdecydowanie tak. 
M: Czyli nie spotkali się państwo z jakimś negatywnym zdarzeniem, które wynikałoby z tego że podjęli państwo współpracę? 
R: Nie, nie… znaczy oczywiście na zasadzie realizacji przy jakiejś, nie wiem, wystawie ktoś coś zawalił, jest jakiś tam zgrzyt ale to w najmniejszym stopniu nie wpływa… nie… daje mi asumptu żeby powiedzieć, że… że żałowałem, że źle żeśmy zrobili, nie, to są zdecydowanie… wysoko oceniam tą współpracę. 
M: Proszę powiedzieć, czy widzi pan jakieś nowe możliwości, nowe pola, na których mogliby państwo rozwijać współpracę z organizacjami. 
R:… 
M: Coś, czego państwo jeszcze do tej pory nie robili. 
R: Proszę panią, pomysły się rodzą. Ja myślę, że nadmiar kontaktów, zwłaszcza tych zewnętrznych, międzynarodowych – my jednak więcej pracujemy na zewnątrz z instytucjami Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie, z Fundacją Judaica, pracujemy z niemieckimi instytucjami, więc ta… ta… te relacje z… pozarządowymi są… pozostają w jakiejś tej proporcji. My jako instytucja mamy, powiedziałbym, problem skonsumowania potencjalnej możliwości, które daje nasza instytucja, którą żeśmy rozkręcili, która jest prężna, więc nie ma… nie jesteśmy w takiej sytuacji frustracji, że chcielibyśmy jeszcze jakieś tam obszary zbadać. Myślę, że te proporcje są wręcz optymalne i więcej nie… nawet nie planujemy bo nie jesteśmy w stanie no logistycznie ich skonsumować. 
M: Czy ta współpraca z organizacjami pozarządowymi jakoś miała wpływ na państwa funkcjonowanie? 
R: Oczywiście, to znaczy to jest… po pierwsze współpraca z pozarządowymi instytucjami ma zupełnie inny charakter niż z państwowymi… czy tam… z instytucjami o innym charakterze, ponieważ w dużej części zaangażowanie osób, które tam pracują jest zupełnie… zupełnie inne, więc jest coś takiego jak pokrewność podejścia do zadań jest nam bardzo bliska i wtedy wydaje się… no nie wydaje… jestem pewny, że efekty też tej współpracy są dużo lepsze ponieważ, no jest jakby oczywistością, że… że… więcej się jest w stanie zrobić z osobami, które nie są sformalizowane i nie traktują swoich obowiązków „od do”. 
M: Proszę powiedzieć czy te kontakty państwa są oparte na relacjach osobistych – w sensie nieformalnych? 
R: W dużej mierze… 
M: Czy na przykład podpisują państwo umowy partnerskie, listy intencyjne… 
R: Nie no część oczywiście tych „formaliów” się czasem musi pojawić, jakieś tam deklaracje przystąpienia do jakiegoś projektu, ale w dużej mierze bazujemy na dobrych relacjach osobistych i one… każdorazowo wspierają i ułatwiają pracę. 
M: Chciałam jeszcze zapytać: czy są jakieś bariery prawne, instytucjonalne, które miały niekorzystny wpływ na współpracę? 
R: Nie, nie, nie. Nie doświadczaliśmy tego. 
M: A czy – bazując na własnym doświadczeniu oraz obserwacjach – ma pan jakieś skojarzenia z pojęciem konkurencji pomiędzy organizacjami pozarządowymi? 
R: Nie, znaczy mówię to oczywiście z perspektywy własnej instytucji. W jakimś stopniu obszary działań się same rozdzieliły, to znaczy nie wchodzimy sobie w paradę, tak mówiąc teraz kolokwialnie, a w niektórych przypadkach, kiedy wymaga tego zdarzenie no wspieramy się, to znaczy jeżeli jest wspólne działanie to… to… na przykład mimo iż ja robię… jakieś rzeczy – nie wiem – wieczór literacki z pisarką żydowską, nie mam tutaj dyskomfortu, że wchodzę w działkę, nie wiem, pana Kuncewicza czy pana Szyndlera. On ma też dobre kontakty z… niemieckimi instytucjami, ja mówię, myślę że w dużej mierze my się tutaj w najlepszym znaczeniu tego słowa uzupełniamy i wspieramy. 
M: A jeśli chodzi o przypadki innych organizacji? 
R: Nie wiem, bo nie znam. 
M: Rozumiem. Teraz chciałam porozmawiać o współpracy z samorządem lokalnym. Czy może pan powiedzieć o konkretnych działaniach, które państwo podejmowali z samorządem? Z Urzędem Miasta, starostwem, z Urzędem Gminy… 
R: Tak, znaczy tych przykładów jest kilkadziesiąt, może kilkanaście, w roku aplikujemy o dwie, trzy rzeczy, które realizujemy przy wsparciu miasta, to są… to jest wsparcie małe bo miasto też nie ma tych pieniędzy, mam tutaj też świadomość, ale wszystkie przedsięwzięcia w obszarze Festiwalu Kultur, czy Dnia Otwartych Drzwi, duża część wystaw, salonów poezji… była realizowana przy pomocy samorządu miejskiego i powiatowego, tak że to są wieloletnie przedsięwzięcia, mógłbym ich kilkanaście wymienić. 
M: A jak powinna wyglądać współpraca pomiędzy organizacjami a samorządem? 
R:… to znaczy myślę, że w takim modelowym znaczeniu samorząd powinien stworzyć warunki ramowe i finansowe do realizacji celów, a wychodząc z założenia że w ngo’sach tkwi potencjał merytoryczny i na takie organizacyjne… myślę, że pewną cześć zadań pozostających w obrębie samorządów, bądź miejskiego, gminnego czy tam powiatowego, powinien czy mógłby realizować, mogłyby realizować organizacje pozarządowe, bo chyba zagwarantowały by wyższy poziom dla tych działań. 
M: A to znaczy że tak nie jest? Jak to wygląda? 
R: To znaczy czasem jest tak, że przy wspólnych przedsięwzięciach również te… to nie jest tylko tak, że ngo – mówię tutaj o nas – realizujemy w całości dany program a samorząd daje tylko pieniądze. U nas to może jest tak nietypowo ale na przykład przy „Dniu Litewskim”, który robiliśmy we współpracy… we współpracy z powiatem, to za cześć zadań był powiat i pracownicy jakiś tam wydziałów – Promocji byli odpowiedzialni. Dzieliliśmy między sobą obszary działań i myślę, że to nie jest optymalne rozwiązanie, to znaczy cały czas jestem przekonany, że duża siła tkwi w organizacjach pozarządowych i… myślę, że modelowe rozwiązanie byłoby jednak takie że, że samorząd by dawał te gwarancje czy ramy finansowe, natomiast pozarządówka by w praktyce je przetwarzała i realizowała. 
M: A teraz interesuje mnie, jak funkcjonują różne dokumenty przygotowywane przez samorządy, na przykład programy współpracy z organizacjami pozarządowymi. 
R: No my otrzymujemy informacje o szkoleniach, o aplikacjach o terminach składania wniosków, czyli na co są pieniądze i tą drożność informacji oceniam pozytywnie, znaczy o wszystkim jesteśmy poinformowani i… natomiast nie potrafię powiedzieć, na ile jest wymiana informacji między realizowanymi przez pozarządówkę rzeczami, czy to… nie ma chyba czegoś jak centralny rejestr, kiedy każdy podmiot zgłasza co zrobił i to jest dalej, nie wiem, przez samorząd kolportowane. Każdy swoją działkę uprawia i stara się ją sprzedać w najlepszy z możliwych sposobów, współpracując z prasą. 
M: A jeśli chodzi o decyzje, które bezpośrednio dotyczą organizacji pozarządowych? Czy ma pan wiedzę na ten temat czy do organizacji docierają informacje o tym, że będą podejmowane ważne decyzje? 
R: Proszę pani ja jestem w nietypowej sytuacji, ponieważ ja jestem radnym powiatowym – ta wiedza jest jakby… z innego źródła i stąd myślę, że moja tutaj… moja opinia nie jest miarodajna… natomiast to co jest chyba istotne, ważne, czyli ogłoszenie konkursu i podanie mniej więcej kwot przeznaczonych w jakimś stopniu ustala warunki brzegowe, czyli ktoś, kto ma jakiś pomysł musi realnie ocenić czy… czy ta aplikacja ma szansę powodzenia ze względu na rozmiar przedsięwzięcia… myślę, że to funkcjonuje nieźle. 
M: A jeśli chodzi o konkursy – ma pan jakąś opinię na temat tych konkursów? Czy wystarczające są te środki? Czy pola tematyczne są dostosowane do potrzeb organizacji? 
R: Nie, zdecydowanie za małe ale to myślę, że nie ma takiej sytuacji… nie, to znaczy myślę, że to… to może powiedzieć chyba każda instytucja, że najczęściej dostajemy mniej niż aplikujemy i stąd konieczność właśnie tak zwanej konstrukcji mieszanej finansowania, czyli musimy jeszcze żebrać gdzieś w biznesie albo w innych, w innych źródłach… myślę, że te w ogóle kwoty, które są tam… przydzielane na kulturę, czy na tam… różne, to są… to są kwoty jednak małe, jednak małe. 
M: Określiłby pan współpracę państwa z samorządem jako stałą czy przypadkową? 
R: Stałą, zdecydowanie stałą. 
M: Jest raczej pozytywna? 
R: Raczej pozytywna. 
M: A czy są jakieś przypadki, które mógłby pan określić jako negatywne? 
R: No w pierwszym okresie na przykład dostawaliśmy skandalicznie małe pieniądze… do potrzeb. To naprawdę, te środki były… były… jeżeli ja realizowałem program za dziewięćdziesiąt tysięcy czy za sześćdziesiąt tysięcy a dostawałem tysiąc złotych, to… to były promile i to było pewnie źródłem jakiejś tam frustracji i rozczarowania, ale też miałem świadomość, że jeżeli miasto tam miało – nie wiem – dwadzieścia tysięcy na wszystkie organizacje, więc to tysiąc złotych było relatywnie może nie małą kwotą, ale to była kropla… w morzu potrzeb. 
M: Czy może pan powiedzieć, że dzięki współpracy z samorządem coś się zmieniło w państwa organizacji, że ona miała korzystny wpływ na funkcjonowanie państwa organizacji? 
R: Myślę, że… korzystny… znaczy na pewno nie miała niekorzystnego – tak bym to określił, no… no myślę, że generalnie można powiedzieć, że korzystny wpływ – tak, tak. 
M: Czy te relacje z samorządem są bardziej formalne czy… 
R: Zdecydowanie formalne, zdecydowanie formalne. 
M: Zdecydowanie formalne. 
R: Tak, ponieważ, no tutaj są… no bardzo jasne kryteria aplikacji – jest jakaś tam komisja powołana, aplikuje się i tutaj nie ma… na tej zasadzie, że… nie wiem, ja kogoś znam, czy ktoś zna i dostaje pieniądze, bo są określone kryteria. 
M: Rozumiem. Teraz chciałabym przejść do części związanej z wyłanianiem reprezentanta organizacji pozarządowych. Jak pan ocenia potencjał państwa organizacji – na tle innych organizacji tutaj w regionie? 
R: Proszę panią, to zabrzmi fatalnie i nieskromnie – bardzo duży, bardzo, bardzo duży. 
M: Rozumiem, że to jest potencjał zarówno merytoryczny i jak i potencjał pod względem możliwości współpracowania i z organizacjami i z samorządem… 
R: Dokładnie tak. Proszę panią my jesteśmy… to fatalnie zabrzmi ale my jesteśmy gigantem, to znaczy jesteśmy największą instytucją, o największej… my generujemy budżet – my generujemy na poziomie trzy i pół miliona, to nas stawia… tutaj w absolutnej czołówce polskich instytucji pozarządowych. Tak że… myślę, że… tak, ten potencjał jest, jest organizacyjny, jest polityczny, merytoryczny, logistyczny i dysponuje bardzo dużymi, dobrymi narzędziami do realizacji celów fundacji. 
M: A może pan coś jeszcze powiedzieć o tych narzędziach? 
R: No tak, dwadzieścia dwa lata instytucji to jest ugruntowana przede wszystkim pozycja. Pozycja w kraju, w regionie, w kraju i… za granicą. To znaczy te rzeczy, które robimy, robimy z najbardziej prestiżowymi partnerami za granicą – z ministerstwami, z instytucjami naukowymi właściwie na całym świecie. Lokalnie mamy też no mocną pozycję tutaj instytucji, która się tutaj no… zakorzeniła i myślę, że spełnia bardzo ważną rolę też… no społeczną, tą obywatelską… to z jednej strony ułatwia zadania – przy nawiązywaniu kontaktów i przy realizacji programów, ale z drugiej strony też jest takie poczucie, że jesteśmy mocni, więc mocnym się nie trzeba… bo my sobie i tak damy radę, więc na przykład przy różnych aplikacjach natrafiamy pewnie na porównywalne problemy jak inne instytucje i borykamy się z problemami finansowymi, żeby też nie było tutaj jakiegoś domniemania… my walczymy o przeżycie można powiedzieć, ponieważ ta instytucja rozrosła się i nawiązała bardzo szeroką siec kontaktów i realizujemy duże programy międzynarodowe… w dużej mierze się samo… nie w dużej mierze – my się samofinansujemy, tak że to jesteśmy w tym sensie nietypową instytucją, a… a kryzysy, które dotarły, docierają do Polski również… dotykają naszą instytucję. 
M: Jeszcze a propos źródeł finansowania – rozumiem, że z jednej strony to jest działalność gospodarcza… 
R: Tak. 
M:… z drugiej strony aplikują państwo o środki publiczne… 
R: Tak. Dziewięćdziesiąt procent jest samofinansowania, dziesięć można powiedzieć… 
M: A jakieś inne? Na przykład darowizny… 
R: A to znikoma… to są jakieś tam promile… promile naszego budżetu. Myślę, że około dziewięćdziesięciu procent to są nasze… nasza działalność gospodarcza, dziesięć to jest pozostałe, inne źródła. 
M: Dobrze. Gdyby pan mógł ocenić - co decyduje o pozycji organizacji? W tym środowisku lokalnym, wśród lokalnych organizacji. 
R:… 
M: Ja panu podam kilka wskazówek. Czy to jest liczba realizowanych projektów? 
R: Nie do końca. 
M: A zasięg, skala? 
R: Tak. 
M: Wielkość pozyskanych środków finansowych? 
R: Jeśli będą dobrze spożytkowane to tak… powinno to mieć… powinno być… takie znam przedsięwzięcia, które były realizowane za duże pieniądze, które były kiepskie, no… to tak… 
M: Proszę mi powiedzieć – autorytet w środowisku organizacji pozarządowych. 
R: Bardzo ważna… jeden z ważniejszych czyli twarz… proszę panią… na renomę instytucji pracuje się latami. Tak jak w życiu buduje się pewien autorytet, pewien poziom, który bardzo łatwo stracić i to jest jak gdyby podstawa… renomy instytucji. 
M: Proszę mi powiedzieć, czy na pozycję organizacji wpływ może mieć liczba zadań zleconych przez samorząd. 
R: W jakiś pośredni sposób tak, wie pani ta ilość też… też…. bo to się liczą aktywności… pytanie jest nierozstrzygnięte czy zrobić jedną dużą imprezę za sto tysięcy czy zrobić pięć po pięć tysięcy na przykład. To jedni powiedzą – o tutaj się działa świetnie bo regularnie, czy tam… pięć razy do roku a ktoś powie – no ale ci jak zrobią to porządnie. Tak że to jest pytanie bez rozstrzygnięcia. 
M: A według pana – wśród tych elementów, które wymieniłam – co byłoby najważniejsze? 
R: Zdecydowanie autorytet instytucji… poza dyskusją. 
M: A gdyby mógł pan określić siłę oddziaływania państwa organizacji. 
R: Myślę, że duża, bardzo duża bym tutaj był ostrożny, ale duża, to znaczy myślę, że… że jesteśmy tutaj… wpływ na kształtowanie opinii, na kształt życia kulturalnego, politycznego jest duża, ale tak jak mówię, to rozmiar instytucji to… to określił. 
M: A może pan ten wątek rozwinąć? 
R: Tak, to znaczy myślę, że jesteśmy ważnym elementem życia kulturalnego, społecznego tego miasta ze względu na fakt, że zatrudniamy trzydziestu czterech pracowników już stawia nas w sytuacji średniej wielkości pracodawców. Jesteśmy opiniotwórczy przez fakt, że przez tę instytucję przewija się prawie siedem tysięcy gości z całego świata, w tym bardzo duża ilość prominentnych – mamy tutaj premierów, prezydentów, dyplomatów właściwie z całego świata, artystów, naukowców – najlepsze nazwiska polskie, europejskie i światowe…tak jak mówię, artystów, pisarzy, wystawy. W tym sensie – nie jest to nasze określenie – jesteśmy wizytówką tego miasta, czyli tego regionu, a siłą rzeczy wizytówka wpływa na opinię o mieście, o regionie i to są rzeczy, które się bezpośrednio ze sobą łączą. 
M: Chciałam zapytać czy zdarza się tak, że ktoś z samorządu zwraca się do państwa z prośbą o skonsultowanie jakiegoś problemu czy są państwo zapraszani do jakiejś dyskusji w jakieś ważnych sprawach… 
R: tak… tak… 
M: … które dotyczą tutaj miasta, gminy, powiatu… 
R:… tak… dokładnie tak. 
M: A może pan jakoś to rozwinąć? 
R: Tak, wielokrotnie byłem proszony, jako ciało doradcze, jako ekspert w sprawie na przykład: jak spowodować by – wtedy – teraz już jest więcej: pół miliona osób, które odwiedza obóz – trafiło do miasta, co zrobić, jakie mamy pomysły, jakie mamy doświadczenia, jak wzbogacić ofertę kulturalną miasta. No można by mnożyć projekty, znaczy tutaj chcę powiedzieć, że do Domu często są kierowane zapytania o doradztwo, o poradę – myślę, że to się wiąże z naszą pozycją mocną, tak że ten rodzaj konsultacji jest prowadzony. 
M: A jeżeli chodzi o taki proces podejmowania decyzji przez samorząd? Czy państwo mają wpływ na decyzje konkretne? 
R: … Myślę, że… znaczy nie mamy na ten temat wiedzy, ponieważ też nie zabiegamy o podejmowanie tych decyzji, znaczy ja rozumiem, że aplikacja i podjęcie decyzji czy nam dadzą jakąś kwotę na… pieniądze nie jest… nie jest wpływaniem na decyzje. Jest do decyzji suwerenna samorządu w oparciu o analizę naszej oferty. Myślę, że… że… o to trzeba by bardzo w szczegóły wchodzić, pewnie w niektórych zdarzeniach, które miały… przez te dwadzieścia lat nasze opinie były w jakimś stopniu uwzględniane przy decyzjach samorządu, ale to jest wątek sam w sobie bardzo rozległy i myślę, że… że to przekracza ramy dzisiejszego spotkania. 
M: Jeszcze na koniec chciałam zapytać – czy widzi pan potrzebę wyłaniania reprezentanta organizacji pozarządowych? 
R: Znaczy tak, żeby z wszystkich były jakieś tam… myślę, że to jest dobry pomysł, to znaczy jeżeli byłaby stworzona jakaś tam siec czy jakaś federacja – jak zwał tak zwał – to wtedy no łatwiej jest, pod warunkiem, że taka jest wola wszystkich instytucji, że mamy naszego przedstawiciela aby, nie wiem, nas reprezentował, walczył o nasze jakieś… to myślę, że to jest dobry pomysł. 
M: A generalnie - jest taka potrzeba? 
R: Nie wiem, to znaczy ja bym nie… to jest mój pogląd – ja nie potrzebowałbym takiego reprezentanta, ponieważ specyfika mojej instytucji… ale mogę sobie wyobrazić – patrząc oczami innej instytucji, że taki przedstawiciel byłby potrzebny i w tym sensie uważam, że chyba potrzeba by taką osobę. 
M: Gdyby mógł pan określić – to raczej powinna być organizacja czy osoba? 
R: Proszę panią no optymalnie jest jeśli jest jedno i drugie czyli za osobą… bo kto to znaczy osoba? No osoba to często, jak to się mówi, człowiek instytucja – no dobrze jakby to było jedno z drugim, to wtedy jest większa siła przebicia i… większy ciężar gatunkowy. 
M: A jeśli chodzi o kryteria? Czym taka osoba – organizacja miałaby się charakteryzować, żeby były skuteczne? 
R: No to… znowu wracamy do tego co jest ważne, czyli no autorytet, osiągnięcia, które się ciągną za osobą albo za… instytucją, dorobek, wiarygodność… skuteczność działania – no wszystkie te… te… ilość, wielość przedsięwzięć… ich rozmiar… to jest wszystko to, o co pani… pani już wcześniej mnie pytała. 
M: Rozumiem, że państwo taką tutaj lokalnie rolę spełniają, znaczy, że państwo te kryteria spełniają… 
R: W jakimś… proszę panią to nie jest za bardzo pytanie do mnie, to pani by musiała zapytać innych o to, bo to jest niezręczność… ale myślę, że jest… tak jak mówię – jesteśmy najstarsi, najwięksi i najmocniej tutaj… to myślę, że siłą rzeczy taką… w taką rolę weszliśmy ale… myślę, że na ten temat pani powinna gdzieś indziej pyta, poza tym… bo to… to jest tylko jak gdyby no… nasze domniemanie, ale chyba tak jest, chyba tak jest. 
M: A widzi pan tutaj w okolicy taką organizację, która miałaby taki duży potencjał i której powierzyli by państwo swoje interesy? 
R: Ja myślę, że te instytucje, z którymi współpracujemy to one są takimi instytucjami ale… dlatego… pani pytała o tą konkurencję. To nie jest konkurencja, uważam że taką instytucją jest na pewno Żydowskie Centrum, jest tak… na pewno Centrum Dialogu i współpracujemy z nimi na takim poziomie też zaufania, że… że to co pani pytała ostatnio jest… jest oczywistością. Nie… nie… nie… no są… jest kilka… na pewno jest kilka instytucji w tym Oświęcimiu, które… które robią naprawdę świetną robotę – to znaczy ja chcę tutaj na jedną rzecz zwrócić uwagę, że… nasza instytucja ze względu na tą swoją… taki rozmach i… i tą bazę, którą ma, no siłą rzeczy jest… jest mocna. Jest tutaj w mieście bardzo dużo właśnie takich inicjatyw mniejszych, które…w których zaangażowanie poszczególnych osób powoduje że… że… to trudno jak gdyby zważyć instytucje o takim zasięgu jak nasza z jakąś tam małą inicjatywą… lokalną, a wydaje mi się, że… że takie przedsięwzięcia w Oświęcimiu mają, mają miejsce i to co robi Stowarzyszenie Bratnich Serc w małym zakresie jest równie ważne, a może i ważniejsze od tego co my tutaj robimy. Tutaj nie chciałbym żeby to jakoś nie… niedobrze zabrzmiało a… co tutaj duzi i… mali… każdy robi to co potrafi… robi to tymi środkami, którymi dysponuje… i tu jest naprawdę bardzo, bardzo wiele inicjatyw bardzo takich – szlachetnych bym powiedział. 
M: Czy jest jeszcze coś, co chciałby pan dodać? 
R: Nie. 
M: To w takim razie bardzo dziękuję. 
R: Ja również.