A.: Na początku, proszę powiedzieć krótko o swojej organizacji pozarządowej: o jej początkach, o rozwoju. 
R.: Nasza organizacja jest taką pierwszą organizacją w tym rejonie. Po prostu, wyszłam z inicjatywą do mieszkańców Tropiszowa, dlatego, że nasza szkoła no jest bardzo małą szkołą; mamy tak przeciętnie do 70 dzieci razem z oddziałem przedszkolnym, zerówką. I cały czas, ja wiem, zagrożeni jesteśmy likwidacją, ograniczeniem takiej działalności. Żeby po prostu na przyszłość mieć coś takiego w zanadrzu no po prostu podałam rolnikom (bo w większości to jest wieś rolnicza) taką możliwość, że możemy stworzyć Stowarzyszenie, które w swoim Statucie będzie miało w celach, że może, na przykład, w przyszłości... bo na razie no jest to ciężka sprawa no przejąć szkołę czy na przykład, jakieś tam przedszkole zorganizować w tym budynku, czy nawet jakiś klub. Po prostu, jest to taka organizacja, która by służyła społeczeństwu tej wsi. Nie zamykamy się, po prostu, współpracujemy z Kołem Gospodyń, współpracujemy z Ochotniczą Strażą Pożarną. No i teraz tak, jak to, takie początki... no wiadomo, że musiałam pokazać jakieś te walory: poco to na co i czy to w ogóle potrzebne. No do tej pory no jest to taka działalność tylko... nie jest taka stała, że cały czas działamy. Nie mamy żadnych osób zatrudnionych na stałe, wszystko jest... pracujemy jako wolontariat; nie mamy takiej siedziby żebyśmy mieli biuro, bo jako siedzibę podaliśmy tutaj budynek naszej szkoły. I w sumie, wszystkie zebrania odbywają się, na przykład, tu w dużej sali w szkole, przez to, że ja tutaj jestem jeszcze jako kierownik szkoły, to mam większy kontakt ze wszystkimi rodzicami, bo w zasadzie no to działalność szkoły opiera się na pomocy rodziców. I w sumie w 2005 roku, żeśmy taki Komitet Założycielski... parę tam pań wyraziło zgodę, i w sumie no wszystkie te warunki, które były trzeba przy założeniu Stowarzyszenia spełniliśmy, i zostało zarejestrowane w 2005 roku. I od tego czasu no minęło 3 lata w tamtym roku... no i teraz by był czwarty no bo w 2005 roku w kwietniu było zarejestrowane. No to co, głównie no to polegało na tym, że wspólnie organizujemy festyny. Do tej pory 2 takie festyny robiliśmy: na wiosnę, w maju, i w jesieni tak we wrześniu. No i takie festyny gromadzą całość wsi, nawet takich przyjezdnych ludzi poza... także... Rodzice głównie się zajmują taką organizacją sprzedaży jakichś ciast, jakichś kiełbasek... konkretnie coś, co trzeba zrobić: przywieźć, organizować, od tej strony takiej kulinarnej; natomiast, do Stowarzyszenia należą również nauczyciele, i my wtedy jako członkowie Stowarzyszenia przygotowujemy no, powiedzmy, dla ludzi jakiś program artystyczny. Tak że to już leży w naszej gestii, żeby coś z tymi dziećmi zrobić, przygotować, pokazać. Natomiast, nad organizacją jako całością no to ja czuwam; do tej por pełniłam funkcję Wice Prezesa, Prezesem była Pani no która tutaj jest rolnikiem, no tylko dlatego, że ja jestem cały czas kierownikiem, no ale w tym roku już zmieniliśmy, i zostałam Prezesem, dlatego, że to bez sensu, no bo ja i tak, i tak cały czas nad tym wszystkim czuwam... a to wiadomo, jak ktoś ma gospodarstwo, i tam pracuje, no dla nich jest ważniejszy ich zakład pracy, niż tutaj nasz. Ale jak przychodzi co do czego to wiadomo, że nam pomagają. No i te dwie imprezy to były takie lokalne, co robimy; natomiast jeszcze wymyśliłam wspólnie z nauczycielami tutaj dla ludzi starszych: robimy takie Bale Seniora co roku w styczniu, i to też jest tak, że, jeszcze do pomocy to zawsze są rodzice... no ci ludzie się pokrywają, bo właściwie to Stowarzyszenie jest z rodziców; to nie są jacyś obce ludzi. Mamy także trochę takich sponsorów stałych, którzy zawsze nam pomagają, to znaczy, tutaj właściciele sklepów na loterie jakieś tam pieniążki dają; jest z tych skupów warzyw też właściciele, także no tutaj to można powiedzieć, że taka współpraca no jest nawiązana, i jest. Oprócz tego, jeszcze roimy Dzień Kobiet i tutaj znowu jest pewna grupa ludzi, która zawsze przychodzi na te obchody Dnia Kobiet. I jeszcze robimy Sylwestra. No w tym roku akurat robiło to Koło Gospodyń Wiejskich, tak że tak zamiennie - raz Stowarzyszenie, raz Koło Gospodyń Wiejskich, organizujemy Sylwestra tu w szkole. Tak że wykorzystujemy dokładnie cały czas ten budynek szkolny. Na wszystkie spotkania, na wszystkie uroczystości teren wokół szkolny, boisko, no i w sumie też przy festynach, czy jeszcze jakichś... zapraszamy do współpracy inne szkoła; że, na przykład rozgrywki dzieci między szkołami się odbywają. No jak ja to widzę: ja po prostu no staram się, jak mogę, po prostu tych ludzi no złączyć jakoś, jakąś współpracę nawiązać, taką integrację środowiska. Też probowałam uzyskać jakieś fundusze; pisałam z koleżankami program, to jest „Równać szanse”, i program poszedł dalej... no nie zdobyliśmy tego grantu, no ale uważam, że można to jeszcze kiedyś wykorzystać jeszcze no to była taka współpraca różnych szkół, nawet tych sąsiednich, i to byłoby dla dzieci takich, już nawet nie naszych z podstawówki, tylko takich gimnazjalnych, którzy też, wracają z gimnazjum, bo gimnazjum mamy w Igołomii, no i ten czas wolny jakoś tym dzieciom zapełnić. Teraz jeszcze w tamtym roku, na przykład, otworzyliśmy tutaj plac zabaw, i to też z pieniędzy społeczeństwa; także to tutaj nam gmina ani złotówki nie dołożyła. No i jest to też nie tylko dla dzieci szkolnych, także jest to otwarty plac zabaw, mogą rodzice przyjść czy w sobotę czy w niedziele z dziećmi... no rolę taką pełni jako takie Ogródki Jordanowskie na osiedlach, coś takiego. No co jeszcze takiego robimy... no mało mam pomysłów z zewnątrz wsi. To znaczy, niema takich osób, które... no bo głównie to jest tak: ja i, powiedzmy, nauczyciele angażują rodziców i już muszę tak wydzielić, narzucić, pokazać , powiedzieć... Brakuje mi czegoś takiego, lidera we wsi, żeby, na przykład, ktoś z rolników miał swój własny pomysł, co by chciał zrobić, albo jak tych ludzi, na przykład, ściągnąć bardziej. No jest prawdą oni są zaharowani, tak można nazwać... że, na przykład, o tej porze, nawet niema szans jakiegoś zabrania zrobić, żeby ściągnąć ludzi. Oni siedzą w polu, oni pracują, oni muszą to wszystko posadzić, zebrać, kwiatki sprzedać, potem mają te wszystkie kalafiory, kapusty, także to jest taki typowy teren, gdzie mało ludzi pracuje gdzieś poza rolnictwem, tylko wszystko w rolnictwie. I właściwie ta szkoła to jest taki jedyny punkt, no gdzieś co można zrobić, jakaś taka kultura właściwie się zaczyna od szkoły. No w tym roku probowałam jeszcze taki wyjazd do kina zorganizować dla ludzi. No ja wiem... no było trochę, nie można powiedzieć, że nie było nikogo, no bo było 24 osoby. Liczyłam, że może więcej, no to takimi drobnymi kroczkami tam probuję coś... no bo tak potem, jak jeden pojedzie, to stwierdzi, że fajnie było nawet, była sytuacja taka, że... bo to starsi panowie byli, że byli zdziwieni, że ludzie tak dużo chodzą do kina, że tak dużo ludzi, że no w sumie pełne kino, i to też jakaś taka myśl, że oprócz telewizora jeszcze jest kino, teatr i filharmonia. No, także, jeszcze wyjazdy myślałam, żeby gdzieś zorganizować, no ja wiem, no do jakichś źródeł, żeby tych ludzi chociaż w niedzielę gdzieś wyciągnąć. No ale tak jak mówię: zostaję z tym takim problemem prawie sama. Borykam się od początku, musiałam sama, no dowiedzieć, douczyć, doszukać po internecie, zobaczyć, jak to wszystko wygląda po tych sądach. Także właściwie no nie miałam nikogo takiego, kto by mi doradził, albo w ten sposób, albo w inny. Więc no, także tutaj od strony społeczeństwa, no nawet gminy, no bo w gminie byliśmy takim stowarzyszeniem samodzielnym jako pierwszym. No bo tak samo są stowarzyszenia, ale jak takie komórki, na przykład, ze stowarzyszeń krakowskich sobie robią. No teraz na bazie, że byśmy założyli no też jakieś stowarzyszenie też powstało, no ale tak to właśnie tak się borykam z tym na razie sama... te wszystkie sprawozdania, te wszystkie no takie załatwiania w urzędach. Nie zawsze wiem, jak to rozliczać. No na razie, myślę, że mnie to się udawało. Nie mamy za dużo tych funduszy takich, no bo nie mamy skąd, no niema takich dopływowych, że, na przykład, mamy 1%, bo nie jesteśmy organizacją pożytku publicznego, no nawet się nad tym zastanawiałam, żeby to kiedykolwiek zrobić. Ale tu w większości są rolnicy, i ten 1% to nie jest tak łatwo, no bo oni się nie rozliczają, i ściągnąć 1% niema od kogo za bardzo. Także my takich stałych dochodów jako takich nie mamy; składki roczne po 20 złotych, i to też jest ciężko ściągnąć, no bo to jest no tak właśnie tak, jak mówię: no we wszystkich, no trzeba tych ludzi mobilizować, no dla nich to jest już coś dodatkowego, żeby przyjść, coś zrobić no być po tym. Natomiast, jak już się zrobi, to jest zadowolenie tych ludzi: oni widzą, że jednak coś się dzieje, że, na przykład, jak już wprowadziłam te festyny, czy, na przykład, taki Bal... no w tym roku było 100 osób na tym korytarzu, któryś my zrobili... że dziadków, babć, no, na przykład, z okazji dnia Babci-Dziadka. Także no ten Bal Seniora, no to jest tak, że rodzice... już ustalam, że rodzice tej klasy, na przykład, przygotowują poczęstunek... tam składają się, i w sumie jest fajnie no bo my robimy występy, a rodzice już zawsze robią jakiś poczęstunek... i ci ludzie mają możliwość przyjść, posiedzenia, porozmawiania ze sobą... takie wyjście nawet. I samo to, że się można ładnie ubrać, i wyjść, i tak się odczuć odświętnie. No z gminą, to znaczy, jest współpraca o tyle, że z Urzędem, z Samorządem, że, na przykład, z radnymi no mamy i poprzedniej kadencji, i tej, no mamy dobry kontakt, także zawsze pomagają. Teraz, na przykład, do Zarządu wszedł też no radny. I tak, że, na przykład, jak jakąś tam, nie wiem, no przychodzą na te uroczystości, i wójt, i zastępca. I także tu, pod tym względem, no nie było, żeby nam, na przykład odmawiali. No wiadomo, że no nie mamy od nich no takich stałych dochodów, żeby nam jakieś pieniążki dawali, ale no my im dużo pomagamy, bo, na przykład, z takich pieniędzy społecznych zbieranych przez rodziców poprzez festyny, no poprzez jakieś takie cegiełki, byśmy też raz sprzedawali... no to, na przykład, wymieniam okna w szkole... dużo wymieniliśmy. No trochę sprzętu, na przykład, takie wyposażenie no tutaj w kancelarii no też jest wszystko z pieniędzy, które mamy no wspólnie takie zarobione, od sponsorów. Także pod tym względem o jest cały czas, że ci ludzie dbają o tą szkołę i chcą. No wiadomo, no nie mają na tyle czasu, także ja, na przykład, już byłam gdzieś na takich spotkaniach w Urzędzie miasta. Ale chciałam jakiejś większej jakiejś takiej pomocy od takich już organizacji, które no już długo mają, działają, wiedzą, jak to bardziej zrobić, jak, na przykład, takie programy napisać, żeby zdobyć te pieniądze. No byśmy zdobyli pieniążki, ale to z innego programu, to był program, który wspólnie z nauczycielami zrobiłam, program „Szkoły Marzeń”, i szkoła dostała 35 tys. na taką małą szkółkę, a było bardzo dużo dzieci, miałam mnóstwo wycieczek, trochę my i sprzętu kupili. No również zdobyłam, bo to w sumie też trzeba wszystko pilnować, z tego projektu Unijnego mamy pracownię komputerową. Także mamy w sumie bardzo ładną pracownię, 10 komputerów. Ja dostałam jeszcze od sponsorów 5 komputerów, także mamy 15 na terenie szkoły. Także u nas, na przykład, w szkole, każde dziecko ma swój komputer; tu już niema, na przykład, że po dwoje siedzi przy komputerze. Także jako sprzęt audiowizualny mamy naprawdę świetny, bo są i telewizory, i rzutnik. Także tutaj doposażeni, powiedzmy, jesteśmy, no ale właśnie mówię głównie przez to, że dużo znalazłam sponsorów; nawet nam, na przykład, elektrociepłownia przekazała 5 komputerów, „Microsoft” nam przekazał też nieodpłatnie do 5 komputerów nowe oprogramowania. I właściwie to tak w większości bazujemy się na tym, że szukamy, no takich ludzi, no którzy chcą na m coś dać (uśmiech). Także no działamy, no probujemy, no to są takie początki no i... nie wiem, co tam jeszcze by Pani chciała konkretnie? 
A.: A proszę powiedzieć, właśnie, Pani mówiła, że organizacja była założona w 2005 roku, czy Pani była założycielką, czy były jeszcze jakieś osoby? 
R.: No nie, jako Komitet Założycielski no byłam w tym komitecie, no ale tam musiało być 3 osoby, także mieliśmy cały ten Komitet Założycielski, no i teraz mamy w sumie, na przykład, 40 osób w Stowarzyszeniu. Także to nie jest źle, bo na początku było od razu coś trzydzieści parę osób się zapisało, a teraz jeszcze parę osób się dopisało... no także w sumie... no tylko właśnie mówię: trudno jest zorganizować jakieś zebrania, żeby, wiadomo, ludzie przyszli. No, na przykład, też jeszcze na samym początku działalności, no bo jako Wice Prezes trochę narzucałam tej Pani Prezes, to robimy, tamto robimy... no próbowałam, że może ta Pani jako Prezes będzie miała więcej... no jakoś ją może zmobilizuję, i sama funkcja jej może... że będzie próbowała coś zrobić też od siebie; nie tylko patrząc, co ja jej podpowiem. Ale przez 3 lata się okazuje, że nie za bardzo miała tak ochotę nawet, także właściwie, to tak było, że jak jej dałam, to podpisała, że jak mówiłam jej zrobić... to było, właściwie, że to tak i tak musiałam za nią myśleć. No więc, i też zrobiliśmy taką fajną akcje z Biurka Złomu w całej wsi, także, no i tutaj też to tak, że wszystko rodzice robili, że ja im podaję pomysł, organizuję, ustalam termin, załatwiam wydzwania, a oni jednak przyjeżdżają z tymi traktorami, z tymi przyczepami jeżdżą zorganizowani. No to raz mi się udało, bo ten złom wtedy był jeszcze dosyć w cenie, i dość dużo, że my prawie do 2 tys. zarobili za taką zbiórkę... także ważne są, każda złotówka jest ważna... no takie akcje robiliśmy też dla chorych dzieci, nawet dla dzieci no z naszej terenu gminy, i kiermasz Pani zrobiły taki świąteczny, i pieniądze zbierali, także no dużo takich rzeczy jest, które, prawdę mówiąc same czasem wynikają z danej sytuacji. I to też jest tak, że nie nazywa się to szumnie: „A, to stowarzyszenie robiło”, tylko robią to rodzice. No ale te rodzice są w tym Stowarzyszeniu, więc, właściwie, to jest współpraca. Na przykład, te same Panie czasem są w Kole Gospodyń; one też sobie tam robią i występy, z takich dużych to jest Święto Warzyw, także ta współpraca jest... byśmy tutaj ze Strażą, no też nie można powiedzieć, że w sumie też nic, no bo też przyjeżdżają, nawet nam takie akcje tutaj robią strażackie, więc... no jest... ile damy rady, to cały czas probuje im coś tam podpowiedzieć i zrobić. No najwięcej chyba mam trudności z tymi papierami wszystkimi, no ja wiem, brakuje mi takich osób, które by chciały no czasem jakiś artykuł napisać, czasem jakąś gazetkę... żeby więcej o tym stowarzyszeniu ktoś inny się dowiedział. Za mało mamy tej takiej proporcji, bo dużo więcej się, jak się sięgnie, w głąb jak się tak popatrzy, to dużo więcej robimy, niż, na przykład,, gdzieś to mamy opisane, mało to mamy. Ja nie mam czasu, bo mam mnóstwo... tu nie mam sekretarki żadnej w takiej małej szkole, więc, muszę pokonać tą biurokrację szkolną... rodzina, oprócz tego jeszcze to Stowarzyszenie... więc, nie daje rady tak, żeby no gdzieś artykuły gdzieś tam no pisać, że tu mi brakuje takich osób, które by chciały tak no pociągnąć coś takiego. No więc... co tam miała Pani, jakie jeszcze pytania, bo, może odbiegłam od tematu... 
A.: Nie, nie, w porządku. Jeszcze chciałam zapytać, czy działaliście Państwo z Komitetu wcześniej, w ramach innych form aktywności społecznej? 
R.: Przed tym Stowarzyszeniem? 
A.: Tak. 
R.: No to cała działalność się skupiała w Radzie Rodziców. Czyli to nie był taki społeczny, tylko, no tak ja w każdej szkole jest Rada Rodziców, to ta Rada Rodziców wychodziła razem z nami, bo to nigdy tak nie było, że sami rodzice chcą... ale nie są grupą oporną, że, na przykład, jak im się wymyśli coś, co możemy coś zrobić, żeby, na przykład, powiedzieli „nie”, tylko jakby się poddają, że jest taki fajny pomysł, zrobimy. Także Rada Rodziców do zarejestrowania tego Stowarzyszenia działała. I w większości te osoby, które zawsze działały w tych radach rodziców przy szkołach, nawet dzieci powychodziły, to teraz właśnie są w tym Stowarzyszeniu zapisane. To znaczy, ta działalność tu przy szkole jakby została w tych ludziach, czyli oni chociaż nie muszą tu przychodzić, to jednak robią, i w sumie chcą coś zrobić. 
A.: Aha. To znaczy, jeśli krótko podsumować, to Stowarzyszenie zostało organizowane w 2005 roku, inicjatorem była Pani i jeszcze kilka osób... 
R.: No maja była inicjatywa, a tam towarzystwo po prostu przyjęło tą inicjatywę i zaakceptowało, w ten sposób można powiedzieć. No i potem, jak zaczęliśmy wybierać ten Komitet założycielski, to po prostu zgłosiły się Panie dodo pomocy przy tym założeniu. Bo to wiadomo: Komitet Założycielski, potem wybraliśmy Zarząd i Komisję Rewizyjną, no i też nie było aż takich oporów, że, na przykład, nikt nie chce. No znaleźli się te osoby, które przez jakiś czas no były w tym Zarządzie. Może teraz trochę byśmy zmienili te Zarząd; już wiemy troszkę więcej, jak to robić, co robić, no to może szybciej... no to zobaczymy, jak nam w tym Zarządzie. W tym Zarządzie no to jeszcze nie jest zarejestrowany w sądzie, bo też po prostu nie za bardzo wiedziałam, jak to wszystko wypełnić przy tych papierkach. Ale teraz już myślę, że to jakoś zarejestrujemy, bo każdą zmianę trzeba w sądzie rejestrować... no więc trochę skład się zmienił. Niektóre Panie po prostu nie chciały być, więc no się wypisały z tego Zarządu, no to kogoś innego wybraliśmy na te miejsce. 
A.: No i właśnie, jeżeli też podsumować, to organizacja obecnie działa w zakresie rozwoju wsi Tropiszów, w różnych zakresach, zaczynając od szkoły no i kończąc organizacją takich imprez różnych... 
R.: Aha. No właściwie tak, bo nawet jak robimy jakieś takie ogólnowiejskie imprezy, no to też przychodzą, bo przychodzą i dzieci czy młodzież z pobliskich wsi... także no tutaj nigdy nie jest tak, że, na przykład, sama młodzież jest. Probowałam także dyskoteki po tych festynach dla młodzieży, typowo już dla młodzieży tej starszej, dla rodziców, no że była taka jakaś współpraca z nimi... no nie było jakichś takich większych problemów. 
A.: W takim razie, trochę porozmawiamy o celach organizacji. I właśnie teraz chciałam zapytać w jakim zakresie udało się zrealizować cele Stowarzyszenia od początku które były założone? 
R.: No więc tak... jakie mamy cele... teraz troszeczkę ze Statutu wezmę... no i więc głównym naszym celem jest wspieranie wszechstronnego i zrównoważonego rozwoju społecznego, kulturalnego i gospodarczego wsi... wspieranie demokracji, budowanie społeczeństwa obywatelskiego w środowisku lokalnym. No i tam Stowarzyszenie ma prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, to tak jak zawsze. I w czym my, w jakim zakresie tutaj probujemy... co żeśmy sobie założyli. Mamy tak: wspieranie i prowadzenie szkoły... na razie tego nie staramy się, bo tak: ja to probowałam, przeliczałam, bo były takie jakby sugestie gminy, że mała szkoła, że może by to Stowarzyszenie przejęło... ale zrobiłam taki, powiedzmy, biznes-plan, i na dzień dzisiejszy, przy takiej ilości dzieci jak teraz mamy, przy takim dużym budynku... my mamy ogrzewanie gazowe, i jest to bardzo trudna sprawa. Po prostu, za mało tych pieniążków jest; z tej subwencji nie mamy szans utrzymania szkoły... rodziców nie wszystkich, bo może kogoś i stać było na to, żeby płacić jakieś czesne, ale nie wszystkich. Także taki cel, jak prowadzenie szkoły po prostu na dzień dzisiejszy odpada. Nie mamy takich dochodów stałych, żebyśmy mogli taką szkołę utrzymać. Wspieranie - tak, cały czas probujemy, teraz, na przykład jako cel taki wspierający, mam już właśnie plan, już to rodzicom powiedziałam; chcemy zmodernizować, mamy taką małą kuchenkę; i tą kuchenkę chcę tak zmodernizować, żeby zrobić wydawanie obiadów kateringowych; czyli nie gotowanie u nas, tylko sprowadzanie obiadów... ale ta kuchenka musi być pod wymogi sanepidu zrobiona, i na to mamy też swoje już jakby zaoszczędzone pieniądze; czyli na wykonanie planu, na wykonanie... taki plan już mi Pani zrobiła, będzie kosztował 2 tys., muszę a to teraz ściągnąć jakąś firmę, która no to wykona. Także to jest jako wspieranie szkoły czyli chcę, żeby poprawić warunki bytowe dzieci w szkole i trochę nawet tym rodzicom ułatwić, przez to, że jak siedzą, no pracują w polu no to wiadomo, że nie zawsze  tym dzieciom obiad jest; czasem jest tylko kromka, no i żeby to po prostu zmienić. No i mam taki jeden punkt prowadzenia zajęć w szkole imprez, obozów kulturowych, turystycznych, rehabilitacyjnych, kulturalnych dla dzieci i młodzieży, osób starszych. Czyli w tym punkcie uważam, że dużo byśmy zrobili dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych tak samo. I te festyny, i ten Bal Seniora... i to są te i kulturalne, i imprezy, i był obóz, to był właśnie z tego programu „Szkoły Marzeń”; ale to też był taki, że w sumie nie tylko dzieci z naszej szkoły były... bo tam były dzieci; i z pobliskich szkół i wsi, to był pod namiotami taki tygodniowy wyjazd; i tam wtedy dzieci miały całkiem pokryte za darmo. Prowadzenie przedszkola, świetlicy środowiskowej, klubu dla dorosłych... no tu w tym przypadku wyszłam z taką inicjatywą do samorządu, żeby nam pozwolili, nawet miałam podpisy, to było tak to nagłośnione, żeby nam pozwolili zorganizować przedszkole; ale nie zyskaliśmy zezwolenia Urzędu... no z odpowiedzi, że oni mają w planach budowę przedszkola w Igołomii, które ma jakby pokryć to zapotrzebowanie na to przedszkole i u nas. No wiąże się to z tym, że na razie przedszkola są finansowane przez samorządy, i nawet jeżeli my byśmy przez Stowarzyszenie prowadzili przedszkole, to gmina musi nam do 50% dofinansować do każdego dziecka, bo tam pisze się po prostu prośby, no i tutaj nie dostaliśmy takiego zezwolenia... Szeroko rozumianą działalność kulturalną, w tym na rzecz zachowania rozwoju lokalnej tożsamości, tradycji, obyczajów i dóbr kultury... no to się wiąże ze wszystkimi imprezami kulturalnymi... Organizowanie opieki dla osób starszych, niepełnosprawnych. No tu jako dla osób starszych to, prawdę mówiąc, no my mamy te osoby starsze, których zawsze zapraszamy, nawet takie, które no nie są nawet ani babcią ani dziadkiem dla żadnych dzieci, a te osoby są zapraszane na nasze uroczystości. Mieliśmy takie dziecko niepełnosprawne, no już nie żyje, ale też to dziecko było zapraszane, nawet na wycieczki wybieraliśmy, wcześniej nawet jak Rada rodziców działała... także no tutaj no staramy się, no mamy trochę mało dzieci, no niema takich osób, który by pociągnęły, bo też miałam taką propozycję, żeby zorganizować, na przykład, z taką młodzieżą gimnazjalną jakąś taką grupkę, która by no pomogła, bo jest parę osób takich starszych, gdzie może rodzina gdzieś tam w mieście, a tu są sami... no ale tu na razie nie działamy pod tym względem na tyle co powinniśmy. Organizowanie wsparcia dla rodzin w trudnej sytuacji... Tu jedynie takie wsparcie to są na zasadzie, że zawsze można... może taki rodzic przyjść, porozmawiać. Mamy parę takich rodzin, gdzie no przychodzą mamy po jakąś tam radę; są to czasem rodziny w sytuacjach takich, gdzie ojciec pije, jest alkohol, jest, powiedzmy, przemoc w rodzinie; no to wtedy zgłaszam, czy do ośrodków jakiejś takiej pomocy. Też współpracujemy z ośrodkiem pomocy w gminie. I też wtedy te dzieci, na przykład, dostają u nas w szkole takie jakby drugie śniadanie, bo dostają bułeczki. Także ta praca tak zazębia, bo to i współpraca szkoły jest, i współpraca tego stowarzyszenia jest, więc, tutaj niema takich sytuacji, że gdzieś tam któreś dziecko czy rodzina jest, o której byśmy nie wiedzieli, że tam coś się dzieje. Wspieranie działań społeczno-zawodowych kobiet wiejskich... no tutaj to jedynie można taka radą pomocą... Ja mam taką sytuację już trochę może łatwiejszą, że do szkoły już mi przeprowadzają dzieci moje uczennice, które kiedyś uczyłam. I też mi jest łatwiej z nimi rozmawiać, jak im to życie się układa i co im tam można pomóc czy poradzić czy nawet namówić na jakieś szkolenie. Tu mam współpracę, współdziałanie z władzami samorządowymi województwa, powiatu, realizację planów rozwoju infrastruktury, gospodarki wsi Tropiszów. To znaczy, mamy tu taki plan, żeby tu dobudować taki budynek, który byłby taką... spełniał taką wspólną rolę, bo to ma być centrum integracji wiejskiej, i wtedy te wszystkie i stowarzyszenia, i Koło Gospodyń Wiejskich, i Straż Pożarna miałaby możliwość takiego właśnie już może szerszego współdziałania. Także w tym planie infrastruktury jest założenie, że właśnie ta współpraca będzie, że już tam plany no mają być jakoś tam mamy dostać na ten cel. Wspieranie inwestycji na rzecz wsi... No inwestycje, no tuta to jedynie, to, co my możemy, to ten plac zabaw, to też jest inwestycja na rzecz wsi... wspólnie zrobili. Popularyzacja rolnictwa ekologicznego... Tutaj w tym wypadku no też są takie akcje podejmowane przez nasze dzieci, że, na przykład, zbieramy te baterie, zbieramy makulaturę, był ten złom zbierany... także to jest też rolnictwo ekologiczne, że przynajmniej nie wyrzucać do środowiska, a zbierać. Ochrona przyrody, krajobrazu... mamy też parę takich kapliczek, i one też są na terenie wsi... o nich się mówi, dzieci wiedzą. No może powiedzmy, że na razie się ich nie odnawiali, ale to też w przyszłości można się tym zająć. Tworzenie nowych miejsc pracy... No my na razie nie jesteśmy taką organizacją, żeby zatrudnić kogoś... (wchodzi koleżanka z pracy, wywiad przerwany)... no tutaj te miejsca pracy no nie mamy na razie takich możliwości. Tworzenie lokalnych systemów stypendialnych... No może jak się uporamy z takimi bardziej lokalowymi sprawami, że powiedzmy no już ta szkoła będzie funkcjonowała no będzie tańsza, o to może i też pomyślimy o takich jakichś stypendiach dla osób bardzo zdolnych czy nawet jakichś uzdolnionych sportowo. Organizacja punktów informatycznych... no to nad tym my się na razie nie zastanawiali, to znaczy, nie braliśmy, bo nie mamy na razie, gdzie takich punktów... 
Chcemy coś takiego zorganizować, żeby właśnie nieodpłatnie wykorzystać tą naszą pracownię komputerową, i takie jakieś kursy dla rodziców zrobić, no to mamy na uwadze, ale na razie  nie robiliśmy. Prowadzenie wiejskiej kasy, to nie... promocja zdrowia i zdrowego stylu życia, to tutaj jako wplatamy w pracę szkoły, to jest przyjęte i w pracy wychowawców, także to jest. Działalność na rzecz upowszechniania turystyki, sportu, rekreacji oraz aktywnego wypoczynku, tu na ten temat to dużo się mówi. Taką też kiedyś załatwiłam dzieciom wyjazd jednodniowy do Krakowa, i to też było w ramach jakiegoś projektu „Najpiękniejszy dzień w moim życiu”, i też jako szkoła dostaliśmy, to znaczy zostaliśmy wciągnięci w te program... także to też było bardzo fajne, dlatego że dzieci całkowicie za darmo pojechały na cały dzień do Krakowa. Tam był i obiad, i przejazd statkiem, i kino, i basen. Natomiast, my robimy odpłatnie, dzieci płacą, to robimy wyjazdy i na basen, i na łyżwy, no i co tam jeszcze mamy... no, na przykład, do Aqua parku. No jakieś tam sportowe wyjazdy, no, na przykład, jakieś tam przyjazdy rowerowe. No nie mamy działalności wydawniczej, chociaż chcemy w tym roku, nie wiem, czy mi się uda, ale mam taki zamiar wydać kalendarz taki okolicznościowy, no i odpłatnie rozprowadzić po wsi. No i to też pieniążki, które byśmy zebrali też by były przeznaczeni no już teraz może więcej na właśnie, jakby dofinansowanie tej turystyki. Wszelki przedsięwzięcia, związane z rozwojem wsi. No ile się da, to tam gdzieś zawsze jakieś zdanie mamy. No ja też dużo chodzę na wszelkie spotkania takie wiejskie, staram się no uczestniczyć w tym życiu. No też w poprzedniej kadencji startowałam na wójta. Miałam dość duże poparcie ze strony wsi. No nawet także z tego mojego zespołu radnych, bo zawsze trzeba mieć tych 16, no to jeden radny dostał się do obecnej Rady gminy, także w sumie, no mamy swoich ludzi, którzy dbają o nasze interesy. Organizowanie porad z prawa, ekonomii, finansów, roli zdrowia, walki z bezrobociem. To już mówię, to już takie tylko probuję gdzieś tam taką współpracę... Ostatnio, właśnie, z Panią z Pomocy Społecznej, zorganizowałyśmy dzieciom takie parę godzin na lotnisku tutaj, także dzieci mogły sobie obejrzeć samoloty, posiedzieć w tych samolotach, był Pan, który opowiedział o tych samolotach. To też była taka współpraca z Panią z Pomocy Społecznej. Ona nawet to w sumie zorganizowała, tam nawet dostali jakieś słodycze. I tu mamy promocję obszaru, instytucji, przedsiębiorstw, działających lokalnie. No promocja obszaru... no mamy gdzieś właśnie tam gdziekolwiek jakieś... piszemy, jak, na przykład, o festynach, to piszemy. No może to nie jest tak napisane, że to dokładnie Stowarzyszenie, ale tu jest, że grupa, która zorganizowała, także... no w takiej i w gazetce mamy, „IgWa”. No jest to gazeta taka lokalna, no to najczęściej o takich działaniach naszej szkoły, naszych rodziców, naszych nauczycieli się pisze. Instytucji, przedsiębiorstw, działających lokalnie... no nie mamy swojej własnej gazety, więc też nie mamy żadnych ogłoszeń, czy żadnych jakichś przedsiębiorców nie mamy. Natomiast, no wymienia się zawsze tych sponsorów, no bo to są ludzie, którzy, właśnie, są przedsiębiorcami, prowadzą jakąś działalność na naszym terenie, i zawsze ich gdzieś się tam promuje przez to, że oni są. No to już tyle z takich... 
A.: A jeszcze proszę powiedzieć, co stawało na przeszkodzie założonych celów. Tak, ogólnie. 
R.: Ogólnie...(pauza) 
A.: No można przykłady jakieś. 
R.: Ja wiem... no po prostu z niektórymi rzeczami zostaję sama. Za dużo sobie narzuciłam tych obowiązków. Mało, żeby tak właśnie było jeszcze parę osób takich, naprawdę, takich zapaleńców, jak to się mówi, którzy by no wychodzili na przeciw tym wszystkim organizacjom, to, po prostu, może byśmy i dużo więcej zrobili. No trzy lata to jest jeszcze nie za długi taki czas takiego organizowania wszystkiego. Po drugie, dla ludzi, gdzie, na przykład, no działaliśmy jako Rada Rodziców. I ta sama osoba jest w Radzie Rodziców, jest w Kole Gospodyń, jest jeszcze gdzieś tam nawet w Straży, bo teraz mają taką jakąś żeńską drużynę. To czasem jest trudno to rozdzielić, czy on działa jako strażak, czy jako Pani z Koła Gospodyń, czy jako z Rady Rodziców, czy jako ze Stowarzyszenia. Bo, prawdę mówiąc, tych aktywnych ludzi na wsi jest trochę, i to są zawszę ci sami ludzie. Także, i wtedy oni, no można powiedzieć, że razem działamy, że wszystko organizujemy, ale nie można to tak wydzielić, że to tylko Stowarzyszeni robi, albo tylko, no, na przykład, Koło Gospodyń. No ci ludzie są i tu, i tu. A tak, jak potem, na przykład, trzeba, żeby to tak opisać, promować, to brakuje mi takich osób, które no chciałyby zająć się... no tak, jak mówię: są to ludzie, które pracują na własnych gospodarstwach; nauczyciele, którzy... no to jest mała szkoła. Taki nauczyciel, żeby mieć cały etat, pracuje w 2-3 szkołach. I on też, ile da rady, to on mi pomoże. Ale on ma jeszcze i rodzinę; on jest jeszcze, na przykład, angażowany w innej szkole. I tu są problemy. Ja nie mam po prostu takich ludzi, którzy by byli mieszkańcami i pracowali. Bo ja jestem tutaj mieszkanką, mieszkam tu, wybudowałam tu dom. Nie mam pola, więc, powiedzmy, więcej dlatego poświęciłam, że no może mam więcej trochę czasu, no i też mam dostęp do internetu; troszkę więcej może znam się, gdzie sięgnąć po te wiadomości, wiem, jak to zrobić. Może też na siebie narzuciłam za dużo tych obowiązków, mniej na te osoby, no i u cały problem, że czasowo w tym wszystkim nie mieszczę. 
A.: Rozumiem. A co uznałaby Pani za największe osiągnięcie organizacji? 
R.: Ja myśl, że samo to, że ludzie się tak potrafią już bardziej zintegrować. Może, jest coś takiego, że no jeden tam gada na drugiego, ale jak przyjdzie, na przykład, zorganizować, to ja poddaję ten swój pomysł, to ci ludzie stają na wysokości zadania, i choć mają swoją robotę, mają tam terminy, bo trzeba coś oddać, trzeba te roślinki sprzedać, to wygospodarują na to chwilę czasu, że przyjdą i potrafią posiedzieć, zrobić coś dodatkowo. Także uważam, że to i tak jest sukces, że ci ludzie czują jednak taką wspólnotę. Nawet coś takiego, że nawet potrafią stanąć, jakby coś tam się działo, bo była taka sytuacja, że jako kierownik szkoły, ny mamy nad sobą szefa, bo to jest zespół szkół, i to się nazywa Centrum Edukacyjne. I w sumie poprzedni dyrektor, no, na przykład... no ja jestem osobą dosyć wymagającą, także w sumie zawsze coś chciałam więcej zrobić... czasem przez to staje się niewygodną, bo się okazuje, że dobrze jest jednak, jak ktoś po cichu siedzi, nie robi... o, na przykład, nie upomina się o swoje. Ja nie o swoje, jako osobiste swoje, ale swoje jako szkoły, bo ja to traktuję jak swoje, więc, wtedy taki człowiek jest niewygodny dla gminy, bo ja chcę, żeby mi, na przykład, zrobili dach, albo zrobili mi coś tam, i wtedy podpieram się tym Stowarzyszeniem, a, bo my działamy tu wspólnie, my jako Stowarzyszenie, ny jako szkoła. Więc, była sytuacja, że no problem był z tym, że chciano mnie zmienić, jednak szybko znaleźć osobę, kogoś, kto tutaj będzie, więc, się okazuje, że, będąc już w takiej wspólnocie tego Stowarzyszenia ludzie nie pozwolili czegoś takiego zrobić. Także była od razu nawet bez mojej wiedzy taka akcja, że wymusili na tym Panu, że nie było możliwości, żeby zmienił kogoś. Także tutaj to jest osiągnięcie, że ci ludzie jednak doceniają osoby, które... no nauczyciele, że, na przykład, chcą coś więcej zrobić, niż tylko, na przykład, oduczyć, zamknąć dziennik i wyjść ze szkoły. Bo co z tego, że nauczyciel ma 40 godzin? On nie musi pracować na festynie w niedzielę, gdzie to jest praca typowo charytatywna. Za nią nikt mu nic nie dostaje zapłacone. A my, na przykład, jak taki festyn jest, to jest od godziny 2 do godziny 10 wieczorem czyli trzeba jednak całą niedzielę poświęcić, trzeba tych dzieci przygotować do tego, to nic się samo nie dzieje. Także to są osiągnięcia, że nawet tak nam jako Rada w szkole, taka pedagogiczna już typowo, to też nam się wtedy łatwiej pracuje, bo my jednak tworzymy tą grupę taką. I wiemy, że ci rodzice nas widzą, doceniają. Także, może to nie jest typowo, że jako Stowarzyszenie, bo tak się to teraz nazywa, nie... ala ta grupa jako Rada Rodziców, i tych samych ludzi, no tworzy taką wspólnotę. Tak, to są pewne osiągnięcia w tym wszystkim. 
A.:To znaczy, podsumowując, można powiedzieć, że głównym celem Stowarzyszenia jest wspieranie wszechstronnego rozwoju wsi Tropiszów, no tak ogólnie rzecz biorąc... 
R.: Tak. 
A.: Właśnie, od początku był cel prowadzenia szkoły, ale potem odpadł... 
R.: To znaczy, tak, jest to niemożliwe na dzień dzisiejszy nie jest możliwe, żeby utrzymać taki duży budynek, no chyba, żeby jakieś były z Ministerstwa jakieś dofinansowania dla małych szkół, ale dzisiaj niema. Po prostu, jest to za drogie wszystko. Musi to samorząd prowadzić jednak, oni dofinansowują tą szkołę no tyle ile dają rady. Natomiast, my jako to Stowarzyszenie pomagamy. Cała ta właściwie działalność, i tych rodziców, no skupia się wokół tej jednej instytucji szkoły. 
A. Rozumiem. A na przeszkodzie realizacji założonych celów, to, można powiedzieć, stoi trochę brak inicjatywy społecznej. 
R.: Brak inicjatywy społecznej... ich jakby przeciążenie pracą na roli, brak też, no ja wiem, może pomysłów, no bo oni mają też nawet dostęp, bo to nie jest taka wieś, gdzie, na przykład, niema komputera w domu. Ci ludzie finansowo dobrze są sytuowani. To już w każdym domu jest Internet... no może nie w każdym, ale w większości domów jest internet, jest komputer, jest telewizja. Tylko właśnie, mówię, no, tu jest przeciążenie, tu bardzo dużo, na przykład, na wsi, tak jak tu, pracują dzieci w polu, pomagają rodzicom. No samo to, że jest oparte to wszystko na takim bardziej warzywnictwie, no bo oni uprawiają kapustę, kalafiory, jakieś tam papryki, kwiaty na sprzedaż, także... oni, na przykład, dzieci jeżdżą razem z rodzicami na handel. Także często jest tak, ze rodzic zabiera dziecko ze sobą, no i całe noce gdzieś tam z tymi rodzicami na tych placach. No i tutaj to się wszystko tak rozbija, że no my musimy wychodzić z taką inicjatywą do nich, no a mało osób pracuje w przemyśle. Bo wtedy ta wieś staje się taka jakby urozmaicona, jak jest tego przemysłu trochę, jak jest... no u nas, na przykład, niema takiej agroturystyki, choć jest bardzo blisko Krakowa. To też były takie pomysły, żeby takie malutkie gospodarstwa jednak kształcić, że może ludzie szybciej no nawet na taką sobotę-niedzielę takie zaplecze Krakowa. Też to jest pomysł na taki rozwój wsi, bo nie wszyscy mają... nie są na tyle zamożni, że mają takie duże gospodarstwa i dobrze jakby rozwinięte... bo są też gospodarstwa, które są no jakby... takie ledwo-ledwo tam, no z tego się utrzymują. Czyli jakiś pomysł na to możnaby tym ludziom podpowiedzieć. Tylko że tutaj brakuje nam czego... takiej pomocy ludzi, którzy by nawet z zewnątrz przyszły, nawet my tutaj mamy, jak ja tutaj miałam punkty informacyjne, konsultacyjne, które właśnie, które by im pomogły te gospodarstwa przekształcić w coś może innego. Pomóc im może napisać taki program. Natomiast my jako Stowarzyszenie jeszcze jesteśmy za słabi. Za mało mamy w swoim gronie takich ludzi, którzy by umieli to zrobić albo tym ludziom pomóc. To są rolnice, którzy no nie mają wyższego wykształcenia. No w Zarządzie no to w sumie no jest jaszcze jedna Pani, która jest nauczycielem, no to ma wyższe wykształcenie, ja... i teraz też wciągnęłyśmy Pana, który też ma wyższe wykształcenie, a tak to są osoby, które no po zasadniczych szkołach zawodowych, rolniczych. No także tutaj no niema jako z kim tak za bardzo jako no pobudzić tych ludzi do tej inicjatywy. 
A.: Rozumiem. A za główne osiągnięcie organizacji, tak podsumowując, uważa, tak ogólnie, wsparcie poczucia wspólnoty. 
R.: Tak, tak. 
A. Dobra. Teraz trochę porozmawiamy o strukturze organizacji, i czy organizacja ma osobowość prawną? Rozumiem, że tak. 
R.: Tak. mamy KRS, jesteśmy zarejestrowaną organizacją, dokonano wpisu do KRS-u, tu mam numer KRS-u, czy to też Pani interesuje, jaki numer? To nie, chyba... numer wpisu tu mam 26 kwietnia 2005 roku; jest wpisany w Sądzie rejonowym dla miasta Krakowa Śródmieście. 11 numer gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Także wpis jest, również mamy numer identyfikacyjny REGON nadany.. mamy również numer NIP-u nadany, no i także właściwie jest to wszystko prawnie, także też mamy te wszystkie co roku jedno jest zebranie jako podsumowujące działalność, czyli takie walne zebranie stowarzyszenia raz w roku. I tak jak mamy w Statucie, że tak jest wszystko, no że po prostu działalność się opiera na Statucie. Czyli wszystko tak jak byśmy sobie założyli, no tworzymy czyli powołują się tajne głosowania czy tą Komisję Skrutacyjną, czy jakaś tam Rewizyjna też ma jakieś tam swoje spotkania. No wiadomo, nie jest to tak często, no ale staramy się wykonać przynajmniej w części, co byśmy tam założyli. 
A.: Aha. A jaka była przyczyna przyjęcia osobowości prawnej? 
R.: No chyba to, żeby mieć taką większą możliwość wspierania i jakby taka... jakby to nazwać... że jeżeliby naprawdę coś tam szkole zagrażało, to wtedy automatycznie Stowarzyszenie jakby próbowało tą szkołę przejąć. Bo wtedy może osoba prawna fizycznie może przejąć, a może Stowarzyszenie. Więc, no jest coś takiego, że akurat może jakby już była taka sytuacja, że gmina by nie oddała rady utrzymać tej szkoły, no już by było tak naprawdę, że no chcieli nas zamknąć, to może to Stowarzyszenie no by przyjęło... no ja nie wiem, czy jako Prezes na dzień dzisiejszy, ja by podjęłam taką decyzję. Bo nie mogę tego zagwarantować. Może by ktoś inny wtedy ze Stowarzyszenia. Ale chcieliśmy mieć jakby taką gwarancję, że nic tej szkole nie zagraża jako szkole. 
A.: A czy Stowarzyszenie od początku miało formalną strukturę? 
R.: Tak. byśmy od początku wyszli, że robimy to jako prawno, że zgłaszamy do sądu i tak dalej. Czyli całą tą procedurę sądową przeprowadzamy. 
A.: A jak Pani uważa, jakie są tego dobre i złe strony? 
R.: Dobre strony, to jest tak, jak już mówiłam, że możemy prawnie robić, nikt nam nie może, jakby, ja wiem, zarzucić, bo mamy tą Komisję Rewizyjną, która może nam w każdej chwili te środki, jakiekolwiek mamy finansowe sprawdzić. I nie jest to wtedy, na przykład... bo pieniążki, to są pieniążki. No ktoś tam nam daje, jest inwestor, jest nie inwestor, tylko jakiś tam ofiarodawca, który nam te pieniądze da. Przy jakiejś takiej luźnej strukturze, to nie jest tak do końca jakby do końca powiedziane, na co idą te pieniądze, gdzie one się podziewają. Natomiast, tutaj, gdzie my mamy, to prawnie mamy skarbnika, który za to odpowiada. Rozliczmy się no powiedzmy nawet przed członkami Stowarzyszenia. I możemy, na przykład, jak teraz przy raj kuchni, tej modernizacji kuchni... ja mogę podpisać umowę jako Stowarzyszenie z tą osobą. I wystarczy, na przykład, że umowę o dzieło podpiszemy, i możemy już działać prawnie. Natomiast, jako grupa taka nie sformalizowana, jest o tyle łatwiej, że no ja nie muszę tych NIP-ów wypełniać, nie muszę tych no co roku tych wszystkich papierków wypełniać. Bo ja jednak muszę wysyłać do Urzędu Podatkowego to wszystko, muszę, na przykład, takie rozliczenie, muszę ten bilans zrobić, także tu jest więcej takiej papierkowej roboty przy takim no Stowarzyszeniu zarejestrowanym, niż, na przykład, przy grupie nieformalnej. Bo tam możemy sobie działać, a nie musimy... no nie trzeba tej biurokracji takiej spełniać. A na to samo się wychodzi, także, właściwie, no tu jest za dużo roboty takiej właśnie, ja wiem... no może niczemu... no może czemuś tam służy, ale... ale muszę. No muszę mieć co roku całe takie, no oddaje jak cały zestaw papierków, bo robię to formalnie, że muszę to wszystko mieć od podszewki; czyli muszę mieć rachunek do sprawozdania finansowego... no tu jest mnóstwo papierów... no muszę, na przykład, zeznanie o wysokości osiąganego dochodu... choćby ten dochód był minimalny, ja muszę takie odliczenia od podatku, czyli te wszystkie (_) wprowadzić w sprawozdanie finansowe. Także ja takie coś muszę co roku robić. Ja musiałam to... też musiałam z tym zapoznać, także przybyło mi bardzo dużo pracy, w stosunku do tego, ja przed tym działaliśmy tylko, na przykład, jak Rada Rodziców, czy tam jakiś taki Komitet. Także no tu jest pod tym względem ten minus, bo gdyby, na przykład, byłam, pewna, że, na przykład, ta szkoła no będzie zawsze i nic jej nie zagraża, to taka nieformalna grupa jest dużo łatwiejsza w prowadzeniu. 
A.: Aha, rozumiem. No jak Pani powiedziała, organizacja nie jest organizacją pożytku publicznego... 
R.: Tak. 
A.: A czy Stowarzyszenie jest członkiem jakiejś koalicji albo federacji organizacji pozarządowych? 
R.: Nie. 
A.: Dobra. W takim razie, podsumowując, to organizacja posiada strukturę formalną, jest to stowarzyszenie. Posiada numer KRS, REGON, NIP... 
R.: Tak. 
A.: Przyczyną przyjęcia osobowości prawnej było to, że... 
R.: Zagrożenie zamknięciem szkoły. 
A.: I dobre strony tego, że organizacja posiada osobowość prawną jest to, że wszystko jest uwarunkowane prawnie, wszystko jest formalnie załatwione. 
R.: Tak, tak. 
A.: Więc, niema z tym problemu. Natomiast, minusem jest dużo papierkowej pracy. 
R.: Tak. dlatego, że my nie mamy takich osób zatrudnionych tak... w stowarzyszeniach czy fundacjach jest osoba, tam, powiedzmy, skarbnik, czy... który wszystko wtedy wykonuje. Natomiast, tutaj to tak spada na mnie jako Prezesa, bo skarbnik, no to też jest Pani, która ma pole, no i nie zawsze chce się takimi rozliczeniami... no porostu nawet nie wie, jak to zrobić, więc i tak, i tak, musiałam to ja zrobić, więc... 
A.: A proszę powiedzieć, jaka jest właśnie liczba członków organizacji? 
R.: Na dzień dzisiejszy mam 40 osób. 
A.: A jaka była wcześniej ta liczba? 
R.: No chyba było 32... no część się wypisała, część się dopisała, także jest to troszeczkę... no wiadomo, że niektórzy no po  prostu nigdy na zebrania nie chodzili, nie płacili składek. No więc bez sensu żeby ktoś był tylko tak jako figurant, więc... 
A.: A proszę powiedzieć, jaka była liczba członków-założycieli Stowarzyszenia? 
R.: Jako założycieli, no tam była ta szesnastka nas(patrzy do Statutu). Założycielski... no tu byśmy mieli dosyć dużo, no bo na pierwszym obecnych było 21. 
A.: A proszę powiedzieć, ile etatowych pracowników posiada Stowarzyszenie? 
R.: Niema żadnego. 
A.: A jak często korzysta Stowarzyszenie z pomocy wolontariuszy w swojej pracy? 
R.: To znaczy, wszystko robimy jako wolontariat. I członkowie to robią jako wolontariat, i my, jako Zarząd, robimy to wolontariat... także właściwie no ktokolwiek nam przyjeżdża zrobić, to też jest wszystko w ramach wolontariatu. 
A.: To znaczy, można powiedzieć, że członkowie jednocześnie pełnią rolę wolontariuszy? 
R.: Tak, wolontariuszy. I samo to, że już jest członkiem, i czymś tam się zajmuje, to już też w ramach wolontariatu. 
A.: A proszę, powiedzieć, jak wygląda struktura organizacji? To znaczy, organy. 
R.: To znaczy tak, w Zarządzie jest 5 osób, jest Prezes Wice Prezes, skarbnik, i 2 członków Zarządu. I jest Komisja Rewizyjna, i w Komisji Rewizyjnej są 3 osoby. 
A.: Rozumiem. A jak często organizowane są zebrania? 
R.: No to w Statucie mamy... Kadencję mamy co 3 lata, a zebrania... byśmy sobie tam wyznaczali... Zarząd co 3 miesiące... co 3 miesiące posiedzenie Zarządu... No jedno walne zebranie raz na rok... a Komisja Rewizyjna no też ma raz na 3 miesiące. No nie zawsze damy rady raz na 3 miesiące... także tu pod tym względem tak w Statucie sobie napisaliśmy, no ale nie zawsze tak wychodzi. Że czasem, na przykład, jakaś taka sytuacja, że potrzeba, żeby Zarząd się zebrał, bo coś tam organizujemy, i wtedy, na przykład, w miesiącu 2 czy 3 takie spotkania... a są takie miesiące gdzie, na przykład, tak, jak teraz, no ludzie są tak zapracowani, że niema szans, żebyśmy to zebranie zwołali. 
A.: A jak wygląda sposób podejmowania decyzji w Stowarzyszeniu? Kto podejmuje te decyzje? 
R.: No to robimy albo poprzez głosowanie, albo... no tak, że najczęściej większością głosów podejmujemy. 
A.: To znaczy, decyzje są podejmowane wspólnie? 
R.: Wspólnie. 
A.: Aha. A jaki wpływ na decyzji mają inni zainteresowani? 
R.: To też mogą przyjść, i to jest tak zwany członek honorowy, i on wtedy może wnieść, powiedzmy, swój głos, jeżeli ma nam coś do zaoferowania albo, powiedzmy, jakąś propozycję poddać, to ma tak możliwość. 
A.: To jeżeli podsumować, to obecnie liczba członków organizacji jest 40 osób... wcześniej to było ok.32, ktoś się zapisał, ktoś się wypisał. Liczba członków-założycieli to była 21 osoba... 
R.: Tak, 21. 
A.:... organizacja nie posiada żadnego pracownika etatowego... członkowie organizacji pełnią jednocześnie rolę wolontariuszy. I struktura organizacji, właśnie jest Prezes, Wice Prezes, skarbnik, także Komisja Rewizyjna. I zebrania są organizowane raz na 3 miesiące mniej więcej. I decyzje są podejmowane przez głosowanie. 
R.: Tak. 
A.: Dobra. Teraz porozmawiamy o współpracy między organizacjami. I proszę powiedzieć, jak wyglądają relacje Pani Stowarzyszenia z innymi organizacjami w gminie? 
R.: No tak jak już mówiłam: współpracujemy z Kołem Gospodyń i z Ochotniczą Strażą pożarną. 
A.: I to wszystko, tak? 
R.: No właściwie, jak Pani przesłucha taśmę, no tam naopowiadałam, s kim działamy, i jak. A to bym się tylko powtarzała. 
A.: A proszę powiedzieć, czy otrzymaliście Państwo kiedyś pomóc od Koła Gospodyń Wiejskich, albo od Straży Pożarnej? 
R.: No Straż Pożarna... to znaczy, dali nam jakieś finanse na... byśmy wymieniali okna w szkole jako Stowarzyszenie, więc też nam coś dołożyli... natomiast, no jedynie, nam coś wspierają jakieś pokazy dla dzieci robią, jakieś takie no pokazy ewakuacji czy... no przyjechali kiedyś z wozem strażackim, mają orkiestrę taka strażacką właściwie no to też nam tutaj grali. Natomiast, Koło Gospodyń, no to tutaj, jak mieliśmy ten projekt „Szkoły Marzeń”, to Koło Gospodyń nam przygotowało jakieś posiłki na takim właśnie ogólnym dużym festynie. Także te Panie nas częstowały tym bigosikiem... także taka współpraca no jest... tutaj Pań z Koła Gospodyń. Na festynach czasem jest, żeby była ta współpraca, to też przychodzą, i od siebie też jakieś takie potrawy regionalne przygotowują. 
A.: A proszę powiedzieć, czy Stowarzyszenie udzielało jakiejś pomocy innej organizacji? Nie tylko wśród Pani wymienionych, ale jakiejś, może innej organizacji? 
R.: To znaczy, może, nie organizacji... byśmy nawiązali taką współpracę ze szkołą Podgórską... to jest Ustroń koło Wisły... no i tam byśmy też nawiązali taką... wymiana takich obyczajów kulturalnych, bo tam u nich byliśmy na Dożynkach... oni, w sumie, też z naszymi dziećmi różne konkurencje sportowe były przeprowadzane... byśmy u nich, był taki obóz, mieli namioty, pod szkołą rozbite. Także, właściwie, to tam żeśmy z tymi rodzicami też taką współpracę nawiązali. No na razie to była taka jednorazowa. No myślałam, że oni znowu tu do nas wybiorą i u nas, powiedzmy, te dzieci przyjadą i taka współpraca. No ale na razie chyba nie mają takich chętnych. Natomiast, jako organizacja no nie robiliśmy żadnych, no ja wiem, nie mogę sobie nawet przypomnieć. Bo czasem tak jest, że to pod innym szyldem się działa, a w sumie jest to ta sama działalność organizacji takiej pozarządowej, bo w sumie nawet jak tam dofinansowuje jakiegoś Mikołaja, bo też się dzieciom dofinansowuję... no czasem się dokłada do jakiegoś wyjazdu do kina... no tylko to też jest tak, że nie zawsze to jest tak rozliczane bezpośrednio. Tak, żeby konkretnie się zgłosiła jakaś taka inna organizacja, bo to jest w sumie, Organizacja Brata Alberta zgłasza się często do nas, oni mają chyba, pożytku publicznego... ale to jest takie, że byśmy tutaj robili zbiórkę wśród dzieci, i co roku im wysyłamy parę złotych... oni to potem przyznaczają na jakieś takie kolonie dla dzieci. Także to jest... tam nawet są takie dyplomy... to jest organizacja jedna. A druga, to byśmy taką akcję prowadzili za Schroniskiem dla zwierząt... dzieci zbierały karmy dla piesków, i żeśmy tam zakończyli... czyli to też można podciągnąć jako pod działalność taką organizacyjną. Tak jak mówię, właśnie, Fundacja pomocy dla dziecka chorego. Ostatnio była nawet taka organizacja, gdzie takie dziecko... to była Fundacja Rozwoju Ochrony Zdrowia, gdzie też byśmy uczestniczyli, była taka bardzo duża zbiórka pieniędzy w całej wsi. To jest Dolnośląska Fundacja Rozwoju Ochrony Zdrowia. I dla tej dziewczynki (pokazuje na zdjęcie) była zorganizowana taka zbiórka świąteczna, taki kiermasz pod kościołem w Igołomii... także jakakolwiek organizacja jeśli tu do nas zwraca, to my takie akcje przeprowadzamy... takie po sklepach wtedy rozwieszamy plakaty, puszki... taka była, nie wiem, jakiej organizacji, dla takiej chorej dziewczynki. No to chyba tyle, co sobie przypominam. 
A.: Rozumiem. A czy zdarzyła się kiedyś sytuacja, w której ktoś zaproponował Państwu współpracę, a Państwo odmówiliście z jakiegoś powodu? 
R.: No nie pamiętam. Jeżeli tylko mieliśmy możliwość, jakieś środki... no bo wiadomo, my z naszych pieniążków takich nazbieranych nie mamy takich dużych możliwości. Ale wtedy przynajmniej organizujemy coś, żeby pomóc tej fundacji czy tej organizacji. 
A.: Aha. A proszę powiedzieć, może z jakimiś organizacjami rządowymi współpracuje Stowarzyszenie? 
R.: Z urzędowymi, to jakie? Z Urzędem gminy? 
A.: No tak, na przykład, też może być. 
R.: No tylko na tej zasadzie, że w sumie no oni nam pomagają... ja wiem, no w jakichś konkursach no też nam, trzeba przyznać, jak się do nich zwracamy, to tam parę groszy nam dadzą... a tak, to powiedzmy, no tworzą tak, że zawsze przychodzą na te uroczystości, żeby nawet docenić tą pracę tych ludzi, nauczycieli, także... No robiliśmy też takie wyjscia na sesje do gminy, także, no nie spotkaliśmy się z jakąś odmową od nich...(respondentka wyszła za lekami do samochodu, wywiad przerwany). 
A.: Jeszcze proszę powiedzieć, co Pani rozumie przez współpracę między organizacjami, ogólnie? 
R.: Współpraca między organizacjami? 
A.: Tak. 
R.: Może, jakieś takie wspólne dzielenie się swoimi pomysłami. Bo, na przykład, ja bym chętnie pojechała gdzieś do innej organizacji, na przykład, jak oni to robią, jak oni sobie, no powiedzmy, organizują nawet te zebrania czy nawet tak jakieś inne uroczystości. Jak to wygląda gdzie indziej. Bo ja nie wiem, czy ja to dobrze robię. Nawet bym chciała nawiązać taki kontakt z tymi rozliczeniami, bo, na przykład, jeżeli ktoś ma fachową osobę, zatrudnioną na etacie, to, na przykład, dla mnie, gdzie ja to robię pierwszy raz, musiałam to szukać w internecie i siedzieć nad tym godzinami... czy ja to robię dobrze? Także, taka współpraca bardzo by mnie satysfakcjonowała, jeżelibym mogła zobaczyć jakąś... o, to jak przyjdziemy i jak teraz rozmawiamy, to ktoś by mi powiedział: „A, my już mamy duże doświadczenie, bo pracujemy już tam 20 lat, no to proszę to sobie tak zrobić, albo tak, bo to będzie łatwiej”. Wtedy uważam, że ma sens taka współpraca, bo, powiedzmy, ja mogę swój pomysł poddać jeszcze... bo jakieś zawsze wiesz inne... ale jakieś jak ktoś ma doświadczenie, to uważam, żeby nam dużo pomógł. 
A.: A jak, Pani zdaniem, obecnie wygląda ta współpraca w gminie? 
R.: Ja myślę, ze dosyć słabo, bo dlatego, że to jest tak od czasu do czasu... może to tak... może, no ja wiem, nie tak słabo, bo widać, że coś tam się ciągle dzieje. Ciagle ci sami ludzie działają. Czyli na jakichś tam ogólnowiejskich spotkaniach. No ale natomiast tak, nie za bardzo ludzie się orientują w prowadzeniu wszelkiej tej biurokracji finansach. No najgorzej tam, gdzie coś trzeba z finansami, czy, na przykład, nawet takie, czy można jakąś umowę podpisać. To jest dobrze, jeśli to jest jakaś ekonomistka. No my nie mamy, właśnie wśród tych osób nikogo z takim wykształceniem typowym, żeby to był ekonomista, która zna się na tym, wie jak to coś zrobić. 
A.: Rozumiem. A jak powinna, Pani zdaniem, wyglądać ta współpraca, i co jest kluczem do niej? 
R.: No właśnie, tak, jak powiedziałam, że powinno jednak, być możliwość jakby się zapraszania wspólnego, czy może takich jakichś ogólnych zjazdów... Bo byłam kiedyś na takim Zjeździe w Urzędzie Marszałkowskim, ale za dużo się nie dowiedziałam, dlatego, że tam były nawet takie organizacje, fundacje, gdzie w większości jest zatrudniona osoba z danymi kwalifikacjami, która nie ma takich problemów: ona to prowadzi, fundacje, które tam prowadzą już, na przykład, przedszkola, czy tam jakąś szkołę, Dom Kultury czy coś takiego. Natomiast, nic tak za bardzo się tym nie interesował, tymi powstającymi, i takimi, gdzie jest wszystko w wolontariacie... gdzie no, prawdę mówiąc, jeżeli człowiek nie dostaje za to zapłacone, to musi to robić z pasją. A jeżeli to jest tylko na zasadzie takiej, że jest zapisany, to to jest do niczego... no bo często tak jest, że mam też w tej czterdziestce osoby, które no wpłacą tą składkę, zapisały się... no ale nie mają ochoty, żeby coś tam aż tak dużo popracować, nie. Także, może jakoś w tym względzie pomóc, żeby pokazać, zachęcić, no nie wiem... 
A.: Rozumiem. No jeżeli podsumować, to najczęściej Stowarzyszenie współpracuje z Kołem Gospodyń Wiejskich oraz z Ochotniczą Strażą Pożarną, natomiast, współpraca z innymi organizacjami jest raczej jednorazowa... 
R.: Tak, przy okazji, powiedzmy. 
A. No i, właśnie, Pani zdaniem, współpraca obecnie w regionie wygląda trochę słabo, bo odbywa się od czasu do czasu. Coś się dzieje, jednak jest tego za mało. Zgadza się Pani? 
R.: No. 
A.: Dobra. W takim razie porozmawiamy troch o stałej takiej współpracy... no Pani już powiedziała, że w sposób regularny Pani współpracuje z Kołem Gospodyń Wiejskich oraz z Ochotniczą Strażą Pożarną... a kogo to była inicjatywa? Tej współpracy? Czy to Stowarzyszenia, czy?.. 
R.: Najczęściej, to my zapraszamy, czy to strażaków, czy to Panie z Koła Gospodyń. No w sumie, i na tym to polega, że my wychodzimy z inicjatywą. 
A.: A jeżeli współpraca jest przypadkowa, dlaczego nie udało się nawiązać stałej współpracy, dlaczego nieregularnie? 
R.: Może, z braku czasu. Tu, po prostu, ludzie nie mają cały czas na współpracę. 
A.: A skąd się wzięła potrzeba przypadkowej współpracy? Czy z tych wydarzeń, propozycji, czy może z czegoś jeszcze? 
R.: No tak, te Panie dość dobrze się czują w tym Kole Gospodyń... to jest też taka grupka Pań, które są... i one są dosyć chętne, no chcą pokazać, że też są taką grupką. No także to też z tego wynika, jak się ich zaprasza, to one chętnie czy coś tam zrobią czy... No a Straż Pożarna, oni mniej, może, ale też... niema takiego problemu, żeby, na przykład... no przyjdą na uroczystość, no takiej typowej współpracy, żeby nam tam coś pomogli, no to też jest ciężko. O to chodzi, że to jest wszystko w ramach wolontariatu, i to się tak odbywa, że coś wymusza coś; bo trzeba zrobić, bo, na przykład, robimy wspólnie, i te organizacje też się dołączają. 
A.: Rozumiem. Jeżeli podsumować, to można powiedzieć, że najczęściej Pani organizacja najczęściej współpracuje z Kołem gospodyń wiejskich oraz też z Ochotniczą Strażą Pożarną, natomiast, z innymi organizacjami od czasu do czasu... 
R.: Tutaj tych organizacji tak za bardzo niema. Nie mamy, na przykład, żadnego sportowego klubu, młodzież się nie zrzesza w żadne takie swoje grupy. Także niema takiego czegoś. Moglibyśmy jedynie współpracować bardziej z tam dalszą, na przykład, Igołomią, tam mają takie kluby sportowe. Ale to też było, raz żeśmy zrobili taki mecz: ich strażacy młodzi kontra nasi strażacy. 
A.: A jakie są przeszkody do stałej współpracy? Takie, zewnętrzne, na przykład, z tym klubem sportowym. 
R.: No niema komu to. Po prostu, niema takiej osoby, która by się tym zajęła. Niema, żeby ktoś przyszedł: „O, my współpracujemy”; przyszedł prezes: „O, chcemy z wami współpracować”. No to byłoby tak trzeba do nich wysyłać jakieś zaproszenia, i, no za mało jest tych osób, które czują się takimi typowymi liderami. 
A.: A proszę powiedzieć, czy były jakieś negatywne przykłady stałej współpracy? 
R.: No jak nie mamy stałej, a mamy tylko od wydarzenia do wydarzenia, no to coś, co już było, no to już niema takich negatywnych. No bo wiadomo, jak robimy jakąś uroczystość, i ja tam dzwonie, dopytuję się i proszę o współpracę, no to już niema takiej odmowy. No bo powiedzmy, jako odgórnie narzucone, że taka uroczystość się odbędzie, i wypadałoby, żeby tam strażacy byli, czy coś zrobili, czy żeby Koło Gospodyń nam pomogło. Także, ci ludzie nie mają czasu, na taką, żeby się co wieczór, czy tam raz w tygodniu spotykać. To jest marzenie, które by powinno być... nawet starsi ludzie powinni no tak się jakoś zebrać, chociaż w raz w tygodniu przyjść, czy to sobie pośpiewać, czy coś... taka mi się marzyła, taka grupa... Ale na dzień dzisiejszy niema. Ci starzy ludzie też, to są... ktoś ich by musiał przywieźć, ktoś ich by musiał odebrać. Choćbyśmy chcieli taką stałą współpracę. Wszystko się wiąże z tym, że... no tu ludzi są zaharowani, taka jest prawda. 
A.: Rozumiem. A jakie Pani widzi potencjalne pola współpracy z innymi organizacjami? 
R.: Na jakich polach? 
A.: No widzi może Pani jakieś okoliczności, w których jeszcze nie było współpracy. 
R.: To znaczy, jeszcze myślałam o tych ludziach starszych, którzy są na wsi, już nie pracują w gospodarce, tylko gdzieś siedzą sobie. I myślałam taką współpracę nawiązać właśnie z pomocą... to jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej przy Urzędzie Gminy. I takie już rozmowy zaczęłam, żeby, na przykład, właśnie, spróbować tych ludzi nawet taką porą zimową jakoś częściej zebrać tu w budynku szkoły. No i wtedy sprobować coś więcej z tymi ludźmi zrobić: czy może jakiś robótki ręczne czy jakieś takie... no nauka takich dzieci młodszych... jakieś takie... no jakieś pieczenie ciast, no z takimi jakimiś pomysłami. Tutaj myślałam głównie o tych ludziach starszych. No bo też jest grupa wieków, takiej, właśnie, młodzieży gimnazjalno-licealnej, ale ta młodzież typowo dojeżdża do Huty, przyjeżdżają wieczorami, także tu jest ciężko jakby jakiś klub dla nich stworzony, ale to też w ramach wolontariatu jest niemożliwe, żeby kogoś coś takiego zrobić. 
A.: Rozumiem. No i jeżeli powiedzieć o takich negatywnych przykładach stałej współpracy, to takiego raczej nie było, i wszystko jest raczej od czasu do czasu, i jeżeli chodzi o takie potencjalne pola współpracy, to byłaby taka praca, dotycząca pomocy... 
R.: ...Ludziom starszym. 
A.: Tak. teraz porozmawiamy trochę o zmianie relacji między organizacjami pozarządowymi, i proszę powiedzieć: co się zmieniło w relacjach między organizacjami, z którymi Państwo współpracowaliście? Jak wpłynęło to na stosunki z organizacjami ta współpraca? Czy pozytywnie, czy negatywnie, czy..? 
R.: To znaczy, o tyle pozytywnie, że jesteśmy szkołą widzianą, bo to właściwie jeżeli my pracujemy tu głównie dla tych dzieci, dla tego budynku i tak, powiedzmy, skupiamy się wokół szkoły, to jesteśmy zauważani w gminie jako w całej gminie, no, powiedzmy, że uważają nas, że tak prężnie działająca szkoła, że rodzice, to jest szkoła bardzo ładna, zadbana, że coś tu się dzieje, że ludzie potrafią się zintegrować. No to tak się poprawił wizerunek szkoły. 
A.: A proszę powiedzieć, czy w tych przypadkach, o których Pani mówiła, czy to jest relacja formalna czy raczej relacja osobista? 
R.: Ja myślę, że to bardziej relacja osobista, bo tu w sumie no pod względem formalnym, no to zawsze było, że tam ktoś dostaje jakieś pisemko, ktoś na nie odpowiada. Natomiast, tutaj jakby zacieśniliśmy taką relację no na zasadzie osoby, że dane osoby zapraszam, czy... też potem mają jakiś sentyment do danej szkoły czy nawet do osoby czy... no też to jest coś takiego, że czasem się pomaga, no bo ta osoba poprosiła. No tak że to są takie relacje osobiste do danych, no powiedzmy, członków czy w ogóle naszych tutaj relacji no międzyludzkiej (uśmiech). 
A.: A proszę powiedzieć, jakie, Pani zdaniem, są dobre i złe strony tego, że to są relacje bardziej osobiste? 
R.: To znaczy, może dobre są te, że jednak ludzie są związani z tą szkołą, uważają, dbają o to i uważają, że to jest ich. Nie jakiś tam, powiedzmy, budynek, który gmina, powiedzmy, w części wybudowała, i tu się okazuje, że ten budynek, to sobie ludzie wybudowali w większości sami: sami pracowali przy budowie, sami urządzali... i czują się po prostu gospodarzami. I to, na przykład, że ja tu jestem jako Prezes... ja, na przykład, też się czuje jako gospodarz, i dla mnie to też często jest nawet nieformalna sprawa, że jestem kierownikiem czy Prezesem, tylko jestem bardziej osobiście, bo nawet samo powiedzenie „o, to moja szkoła” to już jest coś takiego osobistego, że ja pilnuje, żeby było dobrze, żeby wszystko grało, i żeby ludziom dobrze się pracowało, i ludzie byli zadowoleni ze współpracy, czyli te osobiste dają więcej takich efektów dobrych, niż, na przykład, tylko formalnie: można wszystko załatwić, niż, na przykład, tylko papierkiem no różne sprawy, ale tylko osobiście. Albo dostaje się pozytywną odpowiedź, albo negatywną i na tym się kończy. Natomiast, jeżeli się połączy i to formalne, i osobiste, to można więcej zyskać i od ludzi, i od samorządu, i od władz nawet jakichś poza gminnych. 
A.: To znaczy, najlepiej, Pani zdaniem we współpracy z organizacjami pozarządowymi jest takie połączenie: trochę formalności, ale więcej relacji osobistych. 
R.: Ja uważam, że tak. Jeśli niema tej chęci, to żadne pisemko, program nie wymusi na ludziach pracy. 
A.: Teraz trochę porozmawiamy o konkurencji między organizacjami. I czy Pani stowarzyszeni konkuruje może z jakąś organizacją? 
R.: No, właśnie, niema. Tu powinna być taka zdrowa konkurencja, wtedy by ludzi pobudziła do jakiegoś działania. Natomiast, niema czegoś takiego. Jest taka organizacja, i, jak mówię, dziś tylko przy okazji uroczystości, i nie jest to taka działalność ciągła, no to też niema i konkurencji no bo niema innych. No bo koło gospodyń też działa dorywczo; te strażacy no to wiadomo skupieni są na czymś innym, na ich działalności, więc niema takiej możliwości konkurencji. 
A.: Rozumiem. A, może, Pani spostrzegała jakąś konkurencję między innymi organizacjami, może, jakiś przykład? 
R.: Nie, właśnie, nie mam takich przykładów. No czasem byłoby warto zobaczyć, jak to ktoś inny robi, czy są zdrowe. Bo zła rywalizacja, jak to ktoś jeden drugiego wycina, i artykuły pisze, to jest zła, no natomiast, dobra jest wskazana. 
A.: Rozumiem. Właśnie, jeżeli podsumować, takiej konkurencji niema ze względu na urywkową działalność organizacji. 
R.: Tak. 
A.: Dobra. Teraz porozmawiamy o współpracy organizacji pozarządowych z samorządem lokalnym. Chciałabym porozmawiać o współpracy z władzami lokalnymi. Jakie wspólne działania podejmowaliście Państwo z samorządem lokalnym? 
R.: No to tak, już z tego, to mówiłam: przychodzą i wójt, i wice wójt na nasi uroczystości zapraszani. Jeżeli zwrócimy się jakimś pismem, no to oczywiście nam pomagają, dofinansowują. Myślę, że są takie pozytywne relacje. 
A.: A może zna Pani działania samorządu z innymi organizacjami jakimiś? Może, z Kołem Gospodyń albo Strażą pożarną? 
R.: No to znaczy samorząd, teraz było takie, Trzecie Forum Kobiet chyba robi. I w sumie jako organizacje pozarządowe... u nas to było tu w szkole, i nasza organizacja tak samo była zaproszona, i właściwie wszystkie organizacje, które są tam, grupy takie zrzeszające nieformalne też były zaproszone. Czyli i tu Urząd Gminy z tym współpracował, nawet coś tam sfinansowali, także była taka cała uroczystość. I jeszcze, jako współpracę to robią Święto Warzyw. I też te organizacje są tutaj i zapraszane, i jako szkoły, bo my wtedy występujemy w podwójne roli. Także, no jest. Takie dwie organizacji są, bo to jak Dożynki kiedyś byli, no to teraz nazwali Święto Warzyw. 
A.: Rozumiem. Właśnie, jeżeli podsumować, to współpraca między organizacjami a samorządem, można tak powiedzieć, jest dość stała... 
R.: Pozytywna (uśmiech) 
A.: ...pozytywna i czasem są organizowane takie rzeczy jak Trzecie Forum Kobiet, Święto Warzyw, i wtedy współpraca z innymi organizacjami też. 
R.: Tak. 
A.: Dobra, teraz ogólnie porozmawiamy o tym, i jak Pani rozumie współpracę między organizacjami pozarządowymi a samorządem lokalnym? Tak, ogólnie. Ponieważ, Pani mówiła o współpracy. 
R.: No właśnie, już tyle nagadałam, że teraz już nie wiem, co powiedzieć. W sumie, to samo powiem...(uśmiech). A jak tam było pytanie dokładnie? 
A.: No właśnie, jak Pani rozumie współpracę między organizacjami pozarządowymi a samorządem lokalnym? 
R.: Aha. No ja wiem, no ja nie mam takiego przykładu, z którego mogłabym czerpać jakiś wzór, więc, ja nie wiem, na czym właściwie powinna polegać ta współpraca, więc ja to tylko tyle opowiedziałam jak my to widzimy, jak my to robimy. A ja nie wiem, na czym powinna ta współpraca polegać, czy my powinniśmy coś więcej, czy oni powinni nam coś więcej pomagać, nie wiem. Także tu pod tym względem, nie wiem. Widziałam jakąś większą taką pomóc, jeżeli ktoś będzie nad tym się rozpatrywał czy to ma być pomoc skierowana od Urzędu, czy... no nie wiem. 
A.: A czy są może programy działalności też skierowane... 
R.: No są, nam też Urząd przesyła, przesyłają nam. Bo, na przykład, na e-maila mi przesyła, że jest program taki otwarty, i tutaj jest od nich ta pomóc na tej zasadzie, że przypominają, na przykład, że jest ogłoszony jakiś program unijny, który jest tylko i na przykład dla organizacji pozarządowych. To z tym wychodzą, że, na przykład, nam tu dają znać, nie. No może jakbym miała więcej czasu i tam się zwróciłam, że, na przykład, o jakąś pomóc, to może bym otrzymałam, więc, tu nie mogę powiedzieć wszystko na „nie”, bo w sumie nie zwracałam się do nich po taką pomóc. 
A.: Rozumiem. A jak to wygląda w Pani gminie, właśnie, te konkursy, te programy? Nie tylko dotyczące Pani Stowarzyszenia, ale i innych. 
R.: Najczęściej, piszemy to po szkołach, piszemy takie programy, no i w sumie zależy, jakie. Teraz był taki ogólny gminny program, i to właściwie, to się wszystkie szkoły swoje jakby cząstki tego programu pisały czyli jakby to chcieli u siebie wprowadzić na zajęcia pozalekcyjne. Był też taki program, dla szkół był załatwiony basen, i to też był program unijny, z którego u nas też parę dzieci korzystało, i to był darmowy, żeby dla takich rodzin z jakąś tam granicą dochodu, i te dzieci miały darmowy wyjazd na basen. I to w sumie już było tak, że tam już w Urzędzie pisali ten program, bo oni tam też mają osoby do tych programów, i wtedy nam te część osób zabrali. Ale tak, na przykład, no dużo się od nas wymaga, że my mamy pisać te programy, chociaż uważam, po innych gminach co słyszałam, że mają już konkretne osoby zatrudnione, które te programy unijne analizują, piszą i później na szkoły jako rozdzielają, na przykład, taką i taką kwotę do wykorzystania na zajęcia pozalekcyjne i wtedy z tego i z tego możemy zorganizować zajęcia pozalekcyjne. Tak to słyszałam, ze, na przykład w (_) tak robią. Natomiast, u nas bardziej chcą, żebyśmy my wyszli z takimi propozycjami i my pisali jakieś takie programy. No czasem są terminy bardzo krótkie, i zebranie ludzi w grupę, i napisanie programu no to się... no niema na to czasu. Ludzie są zaganiani, także niema szans. Jeżeli już wcześniej program jest i, na przykład, zmobilizuje się tych ludzi, to czasem tak, no ale ja nie wiem, czy to jest sens. Ludzie siedzą po lekcjach i piszą później programy, nie zawsze się wygrywa, zniechęca to ludzi. No nie jest łatwa praca. 
A.: Aha, to znaczy, można tak, podsumowując, powiedzieć, że główny problem to to, że programy nie są pisane przez samorząd, tylko właśnie organizacje są zmuszone do pisania. 
R.: Organizacje albo szkoła. No także my to w sumie piszemy, ale, jak mówię: w wolnym czasie i potem, no co z tego, że się brało udział, że się przesiedziało tam ileś dni no nic się tam nie wygrywa, no jest to wszystko forma wolontariatu. No tak jak mówię: inne gminy mają zatrudnione osoby, które piszą. I wiadomo, że już ta osoba nie jest tak obciążona. Nauczyciel na takiej małej wsi jest wszystkim obciążony: i uczeniem, i kulturą, i rodzicami, no ma wtedy nieść ten kaganek oświaty (uśmiech). 
A.: No właśnie, jak rozumiem, to współpraca z samorządem lokalnym jest raczej taką przypadkową, od czasu do czasu. 
R.: Tak, tak. 
A.: I niema takiej regularnej współpracy. 
R.: Tak. 
A.: A, właśnie, dlaczego niema, dlaczego tak nie wychodzi? 
R.: Ja myślę, że no oni może by chcieli, no ale niema szans żeby nauczyciel uczył po trzech szkołach, więc kto by miał z nimi współpracować? Do Stowarzyszenia też nauczyciele należą, do Stowarzyszenia należą rolnicy, niema szans, żeby rolnik gdzieś pisał programy czy pomagał... 
A.: To znaczy, brak inicjatywy ze strony samorządu samego? A u organizacji tak niema za bardzo czasu... 
R.: To po pierwsze, a po drugie, ludzie jednak uważają, że za coś trzeba dostać zapłacone, no wtedy ktoś zrobi. Nawet, jest coś takiego, że uznają, że abo chyba na tym zarabia, bo to robi. Więc, to też jest jak ktoś nam naprawdę się udziela i coś robi, to w społeczeństwie też jest uważane, że no musisz z tego coś mieć. No więc nie docenia się takiego typowego wolontariatu. Nie jest to modne takie, że... no niedoceniane. Najczęściej, ten człowiek, jak jeszcze chce coś zorganizować, to jeszcze jest odsuwany na bok, no bo najlepiej jest jak się coś dostaje odgórnie... no ale to tak zostaje po takich czasach komunistycznych, że gotowe tylko konsumpcyjnie na to. Natomiast, dzisiaj niema takiego czegoś. 
A.: Aha. A proszę powiedzieć, czy ma Pani jakieś potencjalne pola współpracy z samorządem lokalnym? 
R.: To znaczy, no ja wiem, współpracę bym widziała, tylko że niema kiedy tego wszystkiego robić, bo gdyby to było, że Stowarzyszenie... nie są to nauczyciele, nie jako kierownik szkoły, tylko, na przykład, robią to rolnice, którzy mają jakiś odskocz i ten swój wolny czas poświęcają, to rozumiem. Natomiast, my jesteśmy tu do wszystkiego. No i tu ja nie za bardzo widzę tak, że my tą współpracę... no na ile dajemy radę, to na tyle uważam, że wykonujemy. 
A.: A jak Pani uważa, czy w ogóle może organizacja działać bez wsparcia ze strony samorządu, jakiejś inicjatywy? 
R.: No my na razie bez ich finansów no jakoś tam działamy... bo te składki, trochę tam sobie zarabiamy, i, właściwie, to my dofinansujemy. Bo nawet no taki, na przykład, plac zabaw to byśmy 22 tys. dali. No jakieś okna, no to na takie okna też poszło chyba z 10 tys. Także, mnóstwo takich własnych pieniędzy to my ładujemy w tą szkołę, żeby jakby ulżyć gminie... no nawet my jakby wzmacniamy ten budżet gminy tym, bo wtedy gmina nie musi tyle dać na remonty, bo my już je wykonujemy, nie? Bo to już nie gmina daje, tylko my dajemy z tych pieniędzy, zarabiamy, i tak dalej. Czyli ta współpraca jest jakby od nas, no my wychodzimy na przeciwko, żeby... no może to jest też z tym związane, że jesteśmy tu małą szkołą, i chcemy mimo wszystko się utrzymać, no bo już sąsiednia szkoła jest zamknięta, a więc to jest też takie wymuszenie na tych ludziach, że no róbmy jednak coś, no bo nie będziemy mieć szkoły. A jednak to jest dobro takie kulturalne na wsi, jeżeli jest szkoła. No tak to rolnikom zostaje tylko pole i telewizor, na tym się kończy. 
A.: No to wiadomo. No to, właśnie, jeżeli podsumować, to Pani zdaniem, współpraca z samorządem lokalnym nie jest stałą z powodu braku czasu, i można powiedzieć, że najczęściej to jest inicjatywa samych organizacji. 
R.: Tak, tak. to znaczy, oni powinni nam pomagać, jako samorząd, bo dlatego, że oni tam mają ludzi zatrudnionych na etatach, a wychodzi na to, że my im pomagamy finansowo, na przykład. Bo my zwiększamy ten budżet, kupując to czy tamto, bo my mnóstwo rzeczy dla tej szkoły kupiliśmy. I to jest jako darowizna, my w księgach mamy mnóstwo rzeczy, które ciągle jako darowizna, darowizna no dla szkoły. Telewizor - darowizna, jakiś odkurzacz - darowizna. To wszystko są rzeczy, które mam sponsorów, którzy, powiedzmy, to dają dla szkoły. 
A.: A proszę powiedzieć, czy coś się zmieniło dzięki współpracy z samorządem? No rozumiem, że nie jest tak dużo tej współpracy, jednak, może coś było? Jakieś pozytywne albo negatywne zmiany? 
R.: No to tak, jak mówiłam, no jesteśmy zauważalni, no i w sumie, no widzą nas, wiedzą, że jesteśmy grupą zorganizowaną, że już jak Tropiszów... no nawet tak jest powiedziane, że Tropiszów sobie poradzi. Czyli oni nas widzą, że jest to grupa takich ludzi zaradnych, potrafiących coś zrobić, zorganizować. No i może dlatego też mniej nam pomagają no bo uważają, że, a wy sobie poradzicie. 
A.: Rozumiem. A czy są to raczej relacje formalne, czy nieformalne, osobiste też? 
R.: No ja myślę, że nie, że tu niema pisma, niema jakichś takich decyzji. To są w większości, no właśnie, takie osobiste, że, a, my to zrobimy, wy nam coś pomożecie, wy nam dołożycie do budżetu na tej zasadzie. 
A.: Dobra. W takim razie, teraz porozmawiamy o sile i pozycji organizacji. Jak Pani uważa, jakie jest przygotowanie organizacji do współpracy z samorządem? Jakie są zasoby merytoryczne, kadrowe, finansowe, ludzkie? 
R.: No nie wiem jak, no ta współpraca, ja nie wiem, na czym tak powinna polegać ta współpraca. No bo gdybym wiedziała, to wtedy bym Pani odpowiedziała. Jeżeli my robimy tylko to, co robimy, bo wydaje nam się, że chcemy coś zrobić. A ja nie wiem, co my mamy jako współpraca robić. I też nie wie, co, na przykład, gmina nam może pomóc, czy w jakim kierunku nam może pomóc. Bo wychodzi na to, że w sumie to się tak samo się tworzy. Że no mamy powiedzmy tam jakiś plan na cały rok, ale dużo rzeczy wychodzi w trakcie, tak jak życie dyktuje, no bo wypada coś zrobić. No my, na przykład, robimy jedną  rzecz, no więc już tam się radni z gminą, bo też jest radny ze Stowarzyszenia, i no jest takie porozumienie takie osobiste, no byśmy tyle dołożyli, tyle zrobimy, no to wy nam dołóżcie do naprawy dachu, czy do ocieplenia, czy coś takiego. Czyli to jest tak, jak nam życie dyktuje, żeby było, nie... Nie mamy takich wzniosłych ideałów, że to tak powinno być, bo tak powinna wyglądać taka współpraca. 
A.: A proszę powiedzieć, jak Pani zdaniem, jaka jest pozycja Pani Stowarzyszenia w gminie? 
R.: Ja wiem... No my chyba nie mamy takiej dużej pozycji jako Stowarzyszenie, dlatego, że byśmy przed tym działali jako grupa i teraz się nazywamy jako Stowarzyszenie. Więc, oni wiedzą, że tak Stowarzyszenie istnieje, ale ci ludzie to są cały czas jakby ci sami. Oni działają i w Straży, i w Kole Gospodyń, i w tym Stowarzyszeniu, i przy szkole, jako Rada rodziców. Więc, tu bardziej się liczy jako taka wieś, ogólnie, jako Tropiszów, że występuje jakby taka wspólna grupa, która coś tam robi, no, że robimy, działamy, że chcemy coś poprawić. No nie rozbija to się na takie cząstki: to zrobili tylko ci, to zrobili tylko ci. Tylko najczęściej to jest jako mieszkańcy Tropiszowa. 
A.: Rozumiem. To znaczy, jeżeli podsumować, to jeżeli mówić o współpracy z samorządem, to jest trudna definicja dlatego,  że brak definicji samej współpracy z samorządem, i, właśnie, niewiadomo, jak powinna wyglądać. Po prostu, niepewność wzorca jakiejś współpracy. 
R.: No właśnie. 
A.: I, jeżeli, na przykład, chodzi o pozycję samej organizacji, to raczej od razu przychodzi nie samo Stowarzyszenie, a wieś Tropiszów. 
R.: Tak, tak. 
A.: Dobra. W takim razie, proszę powiedzieć... nie wiem, czy to jest możliwe, ale, może Pani wie, jaki udział ma Stowarzyszenie w podejmowaniu decyzji przez samorząd? 
R.: To znaczy, do tej pory żeśmy jako samorząd nie występowali przy podejmowaniu żadnych decyzji dlatego, że teraz właśnie no nie wiem, czy w ogóle gdzieś tam było pisane, jak podejmowali, że to Stowarzyszenie decyduje. Jeżeli chodzi o takie decyzje, dotyczące, na przykład, naszego budynku, to występuje tam, że Stowarzyszenie, na przykład, sfinansowało te okna. Tutaj żeśmy robili jakieś przeróbki, czy dalej będziemy robić, czy, na przykład, parking robiliśmy. No to powiedzmy tam gdzieś to Stowarzyszenie wtedy wchodzi w grę. No bo na razie nie uczestniczymy w jakichś obradach Rady Samorządu. No nie jeżdżę, ani ja, ani żaden z członków zarządu. Teraz jest radny od tego roku, Wice Prezes. Więc, może wtedy szybciej ta współpraca będzie taka bardziej może pełna, bo będziemy może bardziej zorientowani, w czym możemy uczestniczyć. No bo tak do tej pory tyle, co tam ktoś dowiedział. Ale nie byliśmy na sesjach, nie byliśmy nigdzie. No to teraz możliwie może szybciej. 
A.: To znaczy, tak rozumiem, że samorząd organizuje jakieś konsultacje, ale organizacja nie bierze w takich konsultacjach udziału. 
R.: Nie bierze, no bo wszyscy pracują, sesje są najczęściej do południa. No jako nauczyciel, ja przecież też uczę, więc no nawet nie mam jak się zwalniać, bo nikt mi nie zwalnia. To nie jest taka funkcja, że mnie jako Prezesa zwalniają na jakąś radę. Ja jestem w pierwszej wersji jestem nauczycielem, kierownikiem szkoły,  a dopiero potem mogę tam sobie podziałać w stowarzyszeniu, jak mam ochotę. No tak to wygląda (uśmiech). 
A.: A może Pani uważa, że coś musiałoby się zmienić, żeby brać udział w tych konsultacjach? Czy w ogóle jest taka potrzeba? 
R.: To znaczy, ja wiem... jeżeliby takie stowarzyszenie miało jakąś taką większą siłę, to powinna być taka jakaś jedna osoba, która jest zatrudniona, choćby na jakąś minimalną ilość godzin, czy na umowę, czy coś takiego. Która w całości tą biurokracją, tą współpracą, tym wszystkim zajmuje, to wtedy, wydaje mi się, że bardziej było tak może prężniej. Bo zawsze ta osoba by się poczuwała. Natomiast, jeżeli to wszystko jest typowo w wolontariacie, no to się tak zawsze odkłada. Natomiast tak, z drugiej strony, my nie mamy na tyle pieniędzy, bo nie mamy środków takich stałych, żeby tą osobę zatrudnić, więc niema możliwości takiej. No tak, że to tak sobie jest, że od czasu do czasu sobie współpracuje no i nazywa się jako formalne. No dzisiaj jakby mi przyszło to, chyba nie zakładałabym takiej organizacji. Już bym była w takiej nieformalnej grupie, i tak byśmy działali jak poprzednio, że ile byśmy zrobili, to zrobili, założyli, nie byłoby takich większych problemów. To uważam, że dużo łatwiej jest wtedy. 
A.: Rozumiem. To znaczy, jeżeli tak podsumować, to brak  udziału w konsultacjach jest spowodowany brakiem czasu u członków... 
R.: Tak, tak i samo to, że my nie mamy żadnej osoby zatrudnionej. 
A.: Rozumiem. I teraz ostatni blok pytań. Proszę sobie wyobrazić, że ma Pani wyłonić jakiegoś reprezentanta organizacji pozarządowej, który by dobrze reprezentował interesy Stowarzyszenia i stanowiska. I to byłaby może osoba konkretna, czy grupa osób, czy może cała organizacja? 
R.: To znaczy? 
A.: Jeżeliby to rzecznik jakiś był. 
R.: Na dzień dzisiejszy, czy mam taką osobę? 
A.: No też można powiedzieć, ale jeżeli nie, to kto mógłby być taką osobą? 
R.: No wydaje mi się, że to musi być jednak osoba z zarządu. No bo w sumie, jeżeli się podejmuje ta osoba takiej pracy jest to czynem społecznym, no to automatycznie jest świadoma tego, że reprezentuje na zewnątrz tą organizacje. Więc, z tym rzecznikiem, ja myślę, że to musi być albo Prezes, albo Wice Prezes zawsze, bo nawet członek, nie wiem, jakby się poczuwał do takiego reprezentowania na zewnątrz, że czy wie ogólnie, co może taka organizacja. No bo ja też, na przykład, dużo siedzę w Internecie, przeglądam sobie inne organizacje, fundacje, nawet samo to, żeby te rozliczenia zrobić, to ja musiałabym pościągać, jak to ktoś inny robi. Także też bazuję na takich, no chociaż przez ten Internet, no bo wiadomo, że ja nie nawiązuję z nimi współpracy, ale ja korzystam z ich, bo oni to mają oni to puszczają w Internet nawet te pożytku publicznego, i ja wtedy z nich korzystam. I wtedy taka jest rola, że wtedy ja muszę coś więcej wiedzieć. No a osoba, która jest tylko członkiem, no ja nie wiem czy tak ją to interesuje w ogóle. Jeżeli już wyraża ktoś zgodę być Prezesem czy Wice Prezesem no to automatycznie jest rzecznikiem. 
A.: To znaczy, podsumowując, najlepszym rzecznikiem organizacji musi być albo Prezes albo Wice Prezes. 
R.: No tak, bo po to się decyduje, że to jest tak wszystko społecznie, no to pozostali też pomagają, ale to tak musi wyglądać. 
A.: No i na zakończenie, proszę powiedzieć, czy jest coś, na co musimy zwrócić uwagę? 
R.: No nie wiem, wydaje mi się, żeby byli takie forum... jakieś takie może zjazdy, no nie wiem, takich, powiedzmy, organizacji pozarządowych, gdzie by można było się wymienić takimi jakimiś doświadczeniami. No nie wiem, czy są takie... spotykają się. No coś mi się wydaje że brakuje tego na takich wsiach, no bo jesteśmy tak sami sobie. Niema takiej typowej pomocy z zewnątrz. Założyć, no to my sobie założyliśmy... no nawet coś tam błąd zrobiłam, wysłałam to, te papierki, te wszystkie KRS-y do sądu, no i źle to zrobiłam. To znaczy, te osoby w innych rubrykach powinni być. No i też, co z tego, że Pan mi przesłał odmowę, i mi napisał, że to tam źle, jak niema takiej jakiejś typowej broszurki jak to wypełniać, gdzie, co, i jak nie... No masło jest o takich stowarzyszeniach, typowo działających. Ja też na przykład, też się boję czasem, żeby sobie nie narobić... że wejdę w jakieś takie umowy, zlecenia czy coś, czy ja jako osoba fizyczna wtedy na ile ja odpowiadam za to, nie? No nawet ja daję przecież to wszystko do sądu, imam te rozliczenia. No ja nie wiem, na ile ja, na przykład, odpowiadam prawnie... no ale odpowiadam, nie? Niema jakichś takich typowych szkoleń, że, na przykład, są stowarzyszenia, jest Prezes, Wice Prezes, no powiedzmy, te osoby, no nawet jeszcze skarbnik. To te osoby, które jakby chciały reprezentować Stowarzyszenie. Według mnie, jeżeli są takie programy Unijne, to powinni być takie, żeby właśnie teraz skupić tych ludzi razem. I nawet ten kapitał ludzki, co jest teraz, i badacze te, żeby ich szkolić, tylko właśnie tych ludzi. Jeżeli oni już się zobowiązali, jak ja, na przykład, że coś chcę więcej zrobić. Ale ja też by chciała jakiejś takiej pomocy z zewnątrz, że, na przykład, ja pojadę na takie szkolenie, że, na przykład, ja dostanę nawet jakby zwolnienie z pracy, bo ta organizacja jest pomocna i szkole, i środowisku. Więc, dlaczego ja mam to robić tylko sobotami i niedzielami? Dlaczego to nie jest tak, jak w zakładzie pracy, że jeżeli chcecie mieć dobrego pracownika, i chcecie, żeby ten pracownik miał język angielski, czy inny, to jemu się daje lektora w ciągu godzin pracy. A nie każe się mu zostawiać po godz. 5 czy 4 po południu, on się ma za własne pieniądze dokształcać, nie. A tu jest wszystko na zasadzie „Chcesz to, to albo sobie zapłacz, albo swój czas wolny poświęcić”. Niema czegoś takiego, żebym ja wiedziałam, że mam chęci to robić, wyjeżdżam na dwa dni, i wtedy wiem wszystko o organizacjach: tak to mam robić, tak mam prowadzić te księgi, tak mam sobie to ułatwić. Takiego czegoś nam brakuje, bo uważam, że tu by się może i więcej ludzi znalazło. Ale jak ja już się zniechęcam po 3-ch latach, bo już mam tego dosyć, bo to jest w sumie na mojej głowie, że ja muszę to wszystko prowadzić, jeśli organizować. Ludzie nie są tak chętni, żeby poświęcić swój własny czas. I jeszcze ja mam sam szukać w Internecie, dopytywać się co i jak. No ja też no już w tym roku nawet miałam ochotę to zamknąć. Zlikwidować i napisać do sądu, że rezygnujemy, i koniec. Bo to się staje taką  kulą u nogi później. Bo tak, jak Pani mówi, byliśmy takim stowarzyszeniem formalnym. Tylko taką grupką. Też się możemy spotkać, jakiś tam festyn możemy zrobić. A tu, no nie wiem, wydaje mi się, że już jesteśmy w tej Unii i chcemy to. Więc, powinna teraz dowiedzieć się, jak to, na przykład, w innych krajach robią. Jak sobie radzą a z tym wszystkim, skąd dobywają pieniądze. U nas takie pieniądze to jest ciężko, to musi na przykład, być osoba, która zatrudniona. I ja rozmawiałam z tym Panem z Rabki. Ali oni mają dużą fundację, oni mają tam ileś osób na etatach. No co innego jakby pracowałam tylko jako Prezes, ja mogę się tym zająć, ja nogę pracować, coś robić. Ale jeśli mam funkcję skarbnika, sekretarza, księgowej, mam jeszcze wszystkie papiery zrobić, ja muszę dopilnować, i ja mam mnóstwo lekcji w szkole, ja muszę oduczyć 13 godzin, bo nam gmin 5 dała tylko zniżki, żeby te papierki sobie poradzić. Także ja mam jeszcze matematykę, tak samo jeszcze mam wywiadówkę zrobić, ja muszę oduczyć te godziny. Ja potem właśnie wychodzę o 4-j z pracy, prawi każdy dzień, i jeszcze potem Stowarzyszenie. Robię to kosztem swojego domu, swojej rodziny. No i to, właściwie, ja wiem, czy, na przykład gmina to docenia? Ja nie dostałam żadnych nagród z tego powodu. Ja nie byłam nigdzie nawet doceniona, ze ja z taką inicjatywą wyszłam, założyłam to Stowarzyszenie. Nie docenia się po prostu, czasem było to nawet odbierane, no po co ona to robi, no jak jest głupia, to niech robi. Więc tutaj brak jest. Jeżeli raz, drugi człowiek sparzy, to inni nie pójdą za naszym przykładem, nie mamy szans pociągnięcia ludzi, że ja powiem młodemu nauczycielowi, bo rolnik nie zrobi mi czegoś takiego. Może to zrobi nauczyciel, który mieszka na terenie wsi, jest młody, prężny. Ale jak on zobaczy, że ja się z tym haruję, to on też powie: „No daj że Panie spokój no ja będę się tym zajmował i siedział, jak ja mam rodzinę i muszę jeszcze tam coś zrobić, obiad ugotować i coś zrobić”. Także tak to wygląda. Nie jest to łatwe. 
A.: No to dziękuję Pani bardzo za rozmowę, i do zobaczenia. 
R.: Ja też dziękuję.